Owoce strączynu żółtego

Kilka razy w tym roku, podczas różnych wycieczek po parkach, arboretach i ogrodach botanicznych Polski, spotkałem owocujące drzewa strączynu żółtego (Cladrastis lutea). Jak zapewne wiecie jego owoce należą to strąkowych. Nie są to tak obficie występujące strąki, jak u podobnie owocującej do niego robinii akacjowej. Są to ciemne, płaskie suche strąki do 6-8 cm długości. Jest ich maksimum kilka w jednej wiesze. Nie zawsze też kwitnienie kończy się zawiązaniem owoców. Generalnie strączyn żółty wchodzi w stan owocowania dopiero po kilkunastu latach od posadzenia.

Szkoda, że tak rzadko sadzimy to drzewo. Nie dość, że ma oryginalne owoce to pięknie i obficie kwitnie, a do tego uroczo przebarwia się na złoto jesienią. 

Strąki owocowe strączynu żółtego prezentują się następująco (od końcówki sierpnia, do końca października):

Pąki kwiatowe strączynu żółtego

Rok temu u mnie w ogrodzie zapowiadało się na kwitnienie strączynu żółtego. Nie udało się. To jednak delikatny i chimeryczny gatunek drzewa. W tym roku majowe przymrozki znów spowodowały, że mój młody jeszcze strączyn żółty zaczynał od zera i znów nici z kwitnienia. 

Postanowiłem sprawdzić, jak to wygląda u innych większych, dużych drzew. Znam kilka miejsc, gdzie rosną dorosłe strączyny. I udało się. Trafiłem na etap wypuszczania pąków kwiatowych. Myślę, że w tym tygodniu rozpocznie się kwitnienie strączynu żółtego. Pąki zapowiadają kwiatostany o długości 15–30 cm, zebrane w grona podobne do kwiatostanów glicynii, ale dużo mniej gęste. Podobno kwitnienie strączynu jest tylko co dwa lata obfite.

Pąki kwiatowe strączynu żółtego prezentują się następująco:

Zapowiada się kwitnienie strączynu żółtego

Od ponad 4 lat posiadam drzewko strączynu żółtego. Młode nasadzenie jest jednak wrażliwe na wiosenne przymrozki. Za każdym razem na Ogrodników pierwsze jego liście zostawały porażone mrozem i strączyn musiał sięgać po zapasowe pąki. Zawsze się ładnie odradzał. Ma już prawie 3 metry wysokości.

W tym roku jest inaczej. Ogrodników nie było, toteż mam już kilkunastocentymetrowe zielone przyrosty. Liście ukazują się jedne po drugich. 

Ale nie to jest najważniejsze. Na kilku szczytowych pędach zauważyłem małe zgrubienia, kuleczki. To wygląda na zapowiedź kwitnienia mojego strączynu. I napiszę szczerze - nie mam jeszcze w mojej bogatej bazie zdjęć drzew żadnej fotki kwiatów strączynu żółtego. Zresztą w takim celu go posadziłem w ogródku. Rewelacja, jeśli to nastąpi - nie mogę się doczekać.

Jak powstają liście strączynu żółtego

Zafascynował mnie proces powstawania liści strączynu żółtego. Jak wiemy strączyn ten ma duże, złożone liście. Listków jest nieparzysta liczba - albo 5 albo 7. Całość liścia z listkami potrafi osiągnąć prawie pół metra długości. Jak zatem powstaje taki duży liść?

Zacznijmy od pąków liściowych. Są dość charakterystyczne, nieosłonięte łuskami z delikatnie wystającymi włoskami. Pierwsze oznaki tworzenia nowych liści pojawiają się z początkiem kwietnia. Kępka włosków zaczyna rosnąć i naprawdę przypomina perukę, czy pęk brązowawych włosów. Niestety w tym czasie jest wrażliwa i słabo odporna na wiosenne przymrozki. Jeśli jednak trafi na dobre temperatury to rośnie coraz bardziej. Widać dobrze, że jest rozdzielona na kilka mniejszych kępek. Każda z nich to osobny, złożony liść. Zatem już wiemy, że strączyn wydaje od razu kilka nowych liści z jednego pąka. I te kilka liści zaczyna się coraz szybciej rozwijać. Zmienia z czasem barwę na zielonkawą i powoli kształtuje formę małego, złożonego liścia. Na ostatnich zdjęciach już dobrze widać małe listki.

Może się jednak zdarzyć, że przymrozek niszczy pierwsze brązowawe kępki czy malutkie, zielone już liście. Wtedy pod spodem łodygi tworzy się z zapasowego pąka nowa struktura, nowa brązowawa kępka, która przekształci się w liść. To widać dobrze na zdjęciach poniżej. Pączki zapasowe są gotowe w razie niepowodzenia. Przyroda jest na to przygotowana.

Na dziś dzień, miesięczny proces powstawania liści strączynu żółtego wygląda tak (i oby tak było dalej, bo tej nocy mają być większe przymrozki):

Strączyn żółty i jego duże liście

Strączyn żółty bardzo rzadko, ale jednak, można spotkać w starych parkach. Najpiękniej wygląda wiosną, gdy kwitnie i jesienią, jak się przebarwia na żółte i złote barwy. I wtedy go najłatwiej rozpoznać. A co z okresem letnim? Tu już dużo, dużo trudniej, gdyż ma złożone liście, jak wiele innych drzew. Ale przyjrzyjmy mu się bliżej. 

Liście strączynu żółtego

Nieparzystopierzaste liście strączynu żółtego składają się z 5 albo 7 zielonych listków. Starsze drzewa posiadają liście złożone z 9 listków. Najczęściej jednak z 7 sztuk. Ustawione są skrętolegle. Są dość duże i osiągają ponad 40 cm długości. Listki boczne szerokoeliptyczne i całobrzegie, czym bliżej wierzchołka tym większe. Te pierwsze mają ok. 10 cm długości, kolejne 12,5 cm długości, a te ostatnie przy listku wierzchołkowym ok. 15 cm długości. Sam listek wierzchołkowy jest nieco inny - bardziej rozszerzony, i większy, gdyż stanowi z 50% długości całego liścia - osiąga 20 cm długości. Listki ułożone są jeden za drugim, czasami w parach, ale jednak dużo częściej z 1 cm odstępem. Kolejna prawie para z 6 cm odstępem. Warto też przyjrzeć się strukturze blaszki liściowej i połączeniu liścia z gałązką.

Tafia się strączyn żółty w waszych parkach?

Strączyn żółty

Po zdjęciach, które dziś zaprezentuję wiadomo będzie dlaczego Cladrastis lutea, czyli strączyn żółty został tak nazwany. Teraz jest najlepsza do tego pora. Jego złożone z 5 do 9 listków, złożone liście, są bardzo duże. Często przekraczają 30 cm długości. Niesamowicie przebarwiają się w październiku na żółte, wręcz złociste odcienie. Rewelacja. I stąd nazwa tego strączyna.

Strączyn żółty pochodzi z Ameryki Północnej. U nas radzi sobie całkiem znośnie. Nie przemarza. Wymaga słonecznych stanowisk. Ślicznie prezentuje się jako soliter. Szczególnie teraz to widać :-).

Dzięki tej szacie strączyna można dostrzec z bardzo daleka. Macie go w parkach?

Strąkowe owoce drzew

Wpis ten zamieściłem w 2011 roku i od tamtej pory cieszy się on niesamowitą popularnością. W 2020 i 2023 postanowiłem go nieco odświeżyć, gdyż od tego czasu spotkałem kilka nowych gatunków i posiadam więcej zdjęć drzew ze strąkami rosnącymi w Polsce.

Owoce niektórych drzew przypominają nieco nasze pospolite warzywa: fasole, groch i zielony groszek. Takie wiszące rarytasy wyglądają dość ciekawie. A, że strąki na drzewach są czasami podobne do siebie i nie wszyscy wiemy, jak te drzewa się dokładnie nazywają, to proponuję wycieczkę po strąkach na wysokości.

Strąkowe owoce drzew spotykanych w Polsce

Na początek najpopularniejsze drzewa. 

 

Pospolita u nas akacja, czyli robinia biała:





 

Częsty gość parkowy: surmia bignoniowa, czyli katalpa:





 

Glediczja trójcierniowa z niemal półmetrowymi strąkami:







 

Pięknie kwitnący wiosną złotokap Waterera:





 

Złotokap pospolity o nieco mniejszych owocach:





 

Złotokap alpejski o błyszczących liściach - rzadkość w Polsce:





 

Popularna w naszych parkach karagana syberyjska:

Grujecznik japoński:

I mniej znane gatunki drzew, rzadko spotykane w parkach.

 Robinia lepka:





 

 Szupin japoński zwany perełkowcem:





 

Oraz strączyn żółty:

Teraz czas na duże rzadkości.

Makia amurska - spotykana tylko w kolekcjach dendrologicznych:





 

Makia chińska - spotykana też tylko w kolekcjach dendrologicznych:





 

Palecznik chiński, spotykany głównie w kolekcjach dendrologicznych:





 

Urodlin trójłatkowy, spotykany też głównie w kolekcjach dendrologicznych:





 

Przedostatnie drzewo - grujecznik wspaniały - spotykany tylko w kolekcjach dendrologicznych:





 

I ostatnie - judaszowiec kanadyjski - spotykany też głównie w kolekcjach dendrologicznych i przydomowych ogródkach:





 

Judaszowiec południowy - dużo rzadziej spotykany u nas, o mniejszych liściach, ale owocujący obficiej (podziwiać go możemy w czasie wycieczek do Południowej Europy):

Strąki posiadają jeszcze drzewa rzadko spotykane w naszych parkach: kłęk oraz pozostałe karagany i strączyny, ale do tej pory nie miałem okazji spotkać tych owocujących drzew. To już wyjątkowe rzadkości w Polsce i ciężko je spotkać owocujące.