Brzozowe gałązki na Boże Ciało

W czwartek obchodziliśmy Święto Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa nazywane Bożym Ciałem. To jest święto ruchome - jego data zależy od terminu Wielkanocy w danym roku. Boże Ciało przypada dokładnie 60 dni po Wielkanocy. Zatem, gdy Wielkanoc wypada wcześnie to Boże Ciało mamy w maju i tak było w tym roku.

W czasie święta w każdym kościele celebrowane są procesje do czterech ołtarzy. Procesje odbywają się wokół kościoła. Ołtarze są udekorowane kwiatami i przybrane dopiero co ściętymi, zielonymi drzewami brzozy brodawkowatej (Betula pendula), których gałązki, zaraz po opuszczeniu ołtarza przez kapłana, są obrywane przez wiernych. Dlaczego brzoza i o co chodzi w tym rytuale?  

Dlaczego odłamujemy gałązki brzozowe w czasie procesji Bożego Ciała?

Uczestnicząc w procesji śpiewamy "Od powietrza, głodu, ognia i wojny – zachowaj nas Panie". Uważa się, że zwyczaj odłamywania zielonych gałązek brzozowych, po odwiedzeniu ołtarza przez kapłana, ma swoje źródło w pradawnych wierzeniach jeszcze za czasów przedchrześcijańskich. Gałązki z brzozy zabrane z takiego ołtarza miały mieć niezwykłą i dobroczynną moc. Miały chronić przed burzami, czarami i padaniem złych uroków. Wierzymy w dobroczynne właściwości brzozy zerwanej z ołtarza w Boże Ciało. Wierni zabierają je do domów, aby przyczyniały się urodzaju i strzegły domostwo przed burzami. 

Do dziś mieszkańcy wsi wtykają gałązki brzozowe w ziemię na miedzy, aby zabezpieczały zasiewy przed burzami, klęskami pogodowymi i klęską nieurodzaju. Gałązki przechowywano również przez cały rok włożone za wiszący na ścianie święty obraz, aby chroniły gospodarstwo od pożaru. 

Dlaczego brzoza?

Brzoza w naszej tradycji ludowej była od zawsze postrzegana jako symbol odradzającego się życia, mocy witalnych, nadchodzącej wiosny i pożegnania zimy. Wiązano jej moce z z młodością, czystością, dziewiczością. Przypisywano jej magiczną moc - ciosano brzozowe kołyski dla dzieci, wierząc, że zapewni im to ochronę przed "złymi urokami" i „złym spojrzeniem”. Rózgami brzozowymi odpędzano demony. Sadzono ją na grobach zmarłych za głową zmarłego. Robiono z niej krzyże na cmentarzach, aby bronić nasz żywy świat przed przybyszami zza grobów, bo brzoza jest drzewem dobrym, płaczącym i litościwym, a jej biała kora jest widoczna z daleka. Zielonymi gałązkami brzozy majono dom i całą zagrodę na Zielone Świątki. 

Ja bardzo zawsze się dziwiłem tłumowi rwącemu te gałązki brzozowe z 4 ołtarzy w czasie procesji. Tradycja to tradycja, warto wiedzieć dlaczego. Co sądzicie na ten temat?

Brzoza brodawkowata 'Youngii'

Końcówka listopada to ostatnie chwile, aby podziwiać ulistnioną brzozę płaczącą, czyli odmianę 'Youngii' brzozy brodawkowatej. To bardzo wolno rosnące drzewo o szerokiej, parasolowatej, zwisającej koronie. Wysokość w zależności od miejsca szczepienia, to góra 5 metrów. Odmiana idealna do małego ogrodu, jeśli chcemy posiadać w nim naszą brzozę o białej korowinie. Co ciekawe, ona nie rośnie do góry, tylko do gruntu. Warto przycinać równo jej gałęzie od dołu, aby parasol miał reprezentatywny wygląd. No chyba, że chcemy uzyskać formę igloo :-)

Miło tak posiedzieć pod takim gęstym parasolem. Ostatnie liście jeszcze powiewają na gałązkach. Za chwilę parasole opustoszeją zupełnie. Widoczne staną się za to kolankowe zgięcia grubych gałęzi. Idzie zima.

Brzoza brodawkowata jesienią

Mam jakiś taki sentyment do naszych brzóz brodawkowatych w jesiennej porze. To zestawienie biało-czarnej korowiny z żółknącymi, złotymi liśćmi robi na mnie wrażenie. A co ciekawe, liście nie dość, że przebarwiają się dość długo, to wiszą na gałązkach tygodniami. To nie trwa krótko, jak u wielu innych drzew. Przez długi okres można podziwiać kolory złotej polskiej jesieni na brzozie brodawkowatej.

Brzoza brodawkowata w lipcu - seria drzewa rodzime

Najczęściej przybliżam na blogu ciekawe gatunki i odmiany drzew i większych krzewów do naszych ogrodów i zadrzewień miejskich. Ale warto też pokazać te nasze rodzime, typowe, często spotykane drzewa. Stałych bywalców naszych parków, pól czy lasów. One też są warte pokazania. Też ładnie wyglądają. Też mają zastosowanie w ogrodach. No i koniecznie trzeba umieć je rozpoznać o każdej porze roku.

Dziś chciałem pokazać, jak wygląda brzezina latem - tak potocznie nazywa się najpopularniejszą z naszych brzóz - brzozę brodawkowatą. Oczywiście najszybciej rzuca się w oczy jej biała korowina, z wiekiem spękana z czarnymi fragmentami. Ładnie teraz widać, jak na średnich drzewach korowina się łuszczy i odchodzi pasami. Liście intensywnie zielone, romboidalne, średniej wielkości i podwójnie piłkowane. Im bliżej połowy lipca tym owoce brzozy - oskrzydlone orzeszki skupione w walcowate owocostany - zaczynają się rozpadać i rozsiewać nasionka. Powoli ten proces zaczyna już następować. Pod brzozą i w okolicy będzie pełno nasionek.