Wiąz drobnolistny "Geisha" (Ulmus parvifolia 'Geisha') jesienią przybiera piękne, złociste barwy. Jego małe, drobno ząbkowane liście w sezonie są delikatnie biało obrzeżone. Wszystkie ząbki są białe. Na początku jesieni liście żółkną i wtedy biały brzeg staje się mniej widoczny. Teraz liście są niemal złote i w zbliżeniu ładnie tę obramówkę widać. Pięknie to wygląda.
Polecam go do małych ogrodów. Nadaje się do formowania i na topiary.
Nazwa 'Variegata' wskazuje, że mamy do czynienia z odmianą o pstrych liściach. "Variegata" bowiem po łacinie oznacza "zróżnicowany", "pstry", "cętkowany" lub "o różnobarwnych plamach". Termin ten odnosi się do cechy roślin, które charakteryzują się różnokolorowymi wzorami na liściach lub innych częściach. Dereń pagodowy 'Variegata' (Cornus controversa 'Variegata') zachwyca urodą biało-pstrych liści. Duże drzewka wyglądają bajkowo, szczególnie latem, kiedy wydaje się, że zostały obsypane śniegiem. Dereń ten ma długie, wąskie, lancetowate liście. Szerokość do 4 cm, często nierówne i dziwnie zdeformowane.
Wydaje się, że odmianę tę wprowadził na rynek brytyjski ogrodnik John Veitch tuż przed rokiem 1890 i pierwotnie uprawiano ją tam jako Cornus brachypoda. Nazwę Cornus controversa nadano jej dopiero w 1909 roku. Wcześniej znana była na kontynencie jako Cornus macrophylla. W obu przypadkach błędnie, ponieważ są to synonimy dla derenia o naprzeciwległych liściach.
Co ciekawe odmiana ta dość obficie owocuje. Tak prezentuje się dereń pagodowy 'Variegata' z początkiem sierpnia:
Dąb bezszypułkowy 'Włodzimierz Seneta' pokazałem na zdjęciu opisując moją wizytę w Ogrodzie Botanicznym w Niegoszczy. To było młode nasadzenie. Drzewko z grubsza 2 metrowe. Tym razem spotkałem już duże drzewo tej odmiany, było to w Ogrodzie Botanicznym w Gołubiu.
Dąb bezszypułkowy 'Włodzimierz Seneta' (Quercus petraea 'Włodzimierz Seneta') to pierwsza polska odmiana tego dębu o pstrych liściach. Liście są kilkubarwne - typowa zieleń jest poprzeplatana jaśniejszymi, żółtymi i białymi plamami. Co ciekawe wczesną wiosną pierwsze liście mają purpuroworóżowe odcienie. Latem natomiast ta wielobarwność nieco mniej rzuca się w oczy.
Odmiana ta ma dopiero 20 lat - znaleziona została w 2005 roku przez Bronisława Jana Szmita oraz Wiesława Gawrysia. Do handlu wprowadzono ją w 2012 roku. Nazwa została nadana dla upamiętnienia wybitnego polskiego dendrologa – Włodzimierza Senety.
Jako, że rok się powoli kończy to postanowiłem, jako ostatni wpis w 2024, poświęcić wyjątkowemu okazowi - bardzo rzadko spotykanemu u nas drzewku, które ostatnio spotkałem. Tetracentron chiński (Tetracentron sinense) należący do jednych z najprymitywniejszych roślin okrytozalążkowych na świecie. To stare odgałęzienie drzewa filogenetycznego, które wydzieliło się już jakieś 130 mln lat temu. Miało być wyjątkowo, więc jest rarytas!
Tetracentron chiński (Tetracentron sinense) pochodzi z Butanu, Chin, Indii, Nepalu i Wietnamu. Co ważne jest mrozoodporny i wytrzymuje nasze zimy. Drzewko, które spotkałem, miało ponad 3 metry wysokości i żadnych uszkodzeń mrozowych. Jedynie wiosenne przymrozki mogą uszkadzać świeże listki.
Tetracentron ma pojedyncze liście wyrastające na naprzemiennych, krótkich pędach, noszących wyraźne koncentryczne blizny z poprzedniego sezonu wzrostu. Ogonki smukłe, czerwone, 2–4 cm długości, półobłe, kanalikowe. Liście są ciemnozielone, szeroko lub wąskojajowate, nasada sercowata, wierzchołek spiczasty, brzegi ostro ząbkowane, czerwonawe; dłoniasto żyłkowane od nasady, wciśnięte na górnej powierzchni, silnie uniesione od spodu. Jesienią dość ładnie przebarwiają się na żółte barwy.
W Polsce jeszcze nie słyszałem o jego kwitnieniu. W Europie Zachodniej w niektórych arboretach można podziwiać jego kwiaty. Kwiatostan jest zielony, smukły, zwisający, długi do 20 cm długości. Zawiera aż do 80–125 pojedynczych, bezpłatkowych, żółtozielonych, obupłciowych, małych kwiatów. Owoce to 4-komorowe, pękające mieszki do 5 mm szerokości. Każdy mieszek zawiera 4 ostre, małe wypustki. Po dojrzeniu owoce brązowieją i pękają.
To niezwykłe drzewo zostało odkryte przez Augustina Henry'ego w Hubei w Chinach w połowie lat 80. XIX wieku, a później opisane przez botanika Daniela Olivera w 1889 roku. W 1901 roku, zostało wprowadzone do uprawy przez Ernesta Wilsona, który zebrał je podczas swojej pierwszej wyprawy do Chin dla Veitch Nurseries, które zleciły mu zebranie nasion roślin o znaczeniu ogrodniczym. Pomimo, że od wprowadzenia do uprawy mięło już ponad 100 lat tetracentron pozostaje rzadkim drzewem w ogrodach. Widuje się go głównie w specjalistycznych kolekcjach i ogrodach botanicznych. Nawet poza Polską w Europie jest rzadkością.
Tetracentron sinense jest gatunkiem pionierskim i rośnie bardzo szybko. Uprawiane drzewa osiągają wysokość 5 metrów już po 10 latach od wysiania nasion i posadzenia ich w wilgotnym środowisku. Warto spróbować - powalił mnie urodą silnie unerwionych liści pięknie ułożonych na gałązkach. Ma ktoś?
Zastanawiacie się skąd pochodzi nazwa tego drzewa? Tetra to akurat w miarę łatwo, jak kupujecie czteropak napojów to często pojawia się na nich nazwa tetra, tetra - z greckiego to cztery. Z kolei kentron oznacza z greki spiczasty lub ostroga. Zatem nazwa tetracentron nawiązuje do bardzo charakterystycznych 4 spiczastych wypustek na jego owocach. Warto zerknąć do zagranicznych serwisów i zobaczyć, jak te owoce wyglądają. Ja niestety nie posiadam takich zdjęć. Może kiedyś.
Na ten moment czekam co roku z utęsknieniem. Znów mamy II połowę października i można pojechać do arboretum w Rogowie podziwiać tamtejsze rośliny, które właśnie teraz są w szczycie jesiennych przebarwień. Magia i gama kolorów, na które przebarwiają się teraz drzewa, wychodzi poza skalę. To jest najpiękniejsze miejsce w Polsce o tej porze roku. Zresztą nie chcę się za dużo rozpisywać. Ja nie potrafię nazywać tych wszystkich kolorów. Z jednej strony obraz pokazuje z czym mierzy się odwiedzający to miejsce, z drugiej strony mam jednak świadomość, że te zdjęcia nie do końca oddają całej tej magii barw i atmosfery spacerów po kolorowych dywanach. To trzeba zobaczyć, dotknąć i powąchać. Poczuć całym ciałem. Wszystkimi zmysłami.
No, ale jak ktoś nie mógł pojechać to proszę bardzo. Oto one - najpiękniejsze przebarwienia z Rogowa 2024 - na początek troszkę widoczków:
