Czerwone owoce jarzębów

Jeszcze jakiś czas temu napisałbym, że mamy 3 popularne, czerwonoowocowe jarzęby - jarząb pospolity, jarząb szwedzki i jarząb mączny o podobnych owocach. W 2011 roku pisząc o owocach jarzębów wymieniłem 8 rodzajów tych drzew. Oferty naszych szkółek w ostatnich latach jednak mocno poszerzyły asortyment i coraz częściej w nasadzeniach spotykam jarząb dalekowschodni (często w odmianie 'Dodong'), jarząb turyński (w odmianie kolumnowej 'Fastigiata') i jarząb pośredni (moim zdaniem najrzadziej sadzony). 

Dwa z nich (jarząb pospolity i dalekowschodni) mają podobne, złożone liście i dość podobne owoce - na pierwszy rzut oka oczywiście. W zbliżeniu różnice są zauważalne.

Pozostałe cztery jarzęby mają pojedyncze liście i tu jest jeszcze trudniej. Pisałem już o tych jarzębach kilka razy o ich różnicach w dojrzewaniu. Do tego latem dochodzi podobny z pojedynczych liści jarząb szerokolistny, ale ten nie ma czerwonych owoców, więc jesienią go nie pomylimy (co najwyżej z brekinią o podobnych, brązowych owocach).

Jarzęby o czerwonych owocach

Postanowiłem zebrać jednego dnia owoce tych jarzębów - całą czerwoną szóstkę. Owoce bardzo ułatwiają identyfikację w momencie, gdy same liście sprawiają nam kłopot i nie mamy pewności, co to za jarząb. Owoce czerwonych jarzębów prezentują się następująco:

Od lewej strony w górnym rzędzie zamieściłem jarzęba pospolitego (czyli jarzębinę), szwedzkiego i mącznego. Następnie od lewej w dolnym rzędzie turyński, pośredni i dalekowschodni (ale nie 'Dodong'). Ponieważ plansza jest dość duża i różnice jeszcze mogą nie być dobrze super dostrzegalne, to poniżej zbliżenia na te jarzęby w wymienionej wcześniej kolejności:

Jarząb pospolity (w zależności od odmiany czerwonawy lub pomarańczowawy)


Jarząb szwedzki (największe owoce, końcówka z delikatnym, nikłym nalotem)


Jarząb mączny (końcówki owoców z dużym, jasnym nalotem, najjaśniejsze, zielonkawe łodyżki)


Jarząb turyński (najbardziej rumieniowata, czerwona i świecąca barwa)


Jarząb pośredni (duże owoce z lekkim meszkiem na spodzie)


Jarząb dalekowschodni (najmniejsze owoce)

Wierzę, że dzięki takiemu zestawieniu łatwiej będzie zidentyfikować jarzęby o czerwonych owocach. Podoba się?

Jak dojrzewają jarzęby

Dziś będzie nie lada gratka dla przyrodników. Coś o czym nie dowiecie się z podręczników do dendrologii. Obserwowałem proces dojrzewania owoców najpopularniejszych w naszych parkach jarzębów. Okazuje się, że ta cecha może być pomocna przy ich rozpoznawaniu. Zdjęcia pochodzą z ostatniego weekendu sierpnia. Drzewa były oddalone od siebie do 1 km.

Najwcześniej dojrzewa jarzębina, czyli jarząb pospolity. Ona już prawie od miesiąca dostała kolorów i jej owoce mienią się odcieniami pomarańczy i czerwieni w zależności od odmiany i stanowiska. Łatwa do rozpoznania, bo ma złożone liście.

Czerwony jest też jarząb turyński - rzadkość w Polsce, ale coraz częściej go widuję więc warto o nim wspomnieć. Szczególnie, że bywa zapewne mylony z jarzębem szwedzkim. Jak zaraz zobaczycie to właśnie termin dojrzewania owców bardzo różni te dwa drzewa.

Rumieńców dopiero dostaje jarząb szwedzki. Ale jeszcze trochę czasu potrzebuje, aby nabrać pełnie czerwonych barw. Część owoców żółtawa, a część delikatnie czerwonawa. Całkiem inaczej niż wcześniej pokazany jarząb turyński.

Najmniej dojrzały jest jarząb mączny. Ten jeszcze jest zieloniutki, a na owocach widać delikatny, mączny nalot. Tu jeszcze dużo czasu potrzeba, aby owoce dojrzały.

Przypomnę tylko, że wszystkie te trzy ostatnio wspomniane jarzęby mają pojedyncze liście. Dla wielu podobne, ale jednak różniące się, o czym pisałem w czerwcu.

Różnice w liściach - jarząb szwedzki vs. mączny vs. szerokolistny

Często dostaje maile z prośbą o rozpoznanie drzewa po liściach. Często dostaję sygnały, że te występujące u nas jarzęby się mylą i są do siebie podobne. Jeśli widzimy raz jedno drzewo, a za jakiś czas inne, to może tak być. Nawet, jak otworzymy książkę typu atlas drzew, to tam na rysunkach czy zdjęciach tych różnic zbytnio nie widać, a w terenie wszystko nam się miesza.

Postanowiłem ułatwić identyfikację jarzębów o pojedynczych liściach. Tego samego dnia w centrum kraju (lokalizacja jest ważna, bo liście drzew potrafią się nawet znacznie różnić w zależności od regionu w którym rosną) zebrałem liście 2 popularnych u nas jarzębów - jarzęba szwedzkiego i jarzęba mącznego. Dodałem też podobnego do nich jarzęba szerokolistnego - rzadkość u nas, ale się trafia w parkach i do tego jest bardzo podobny do tych dwóch wcześniej wymienionych. Zeskanowałem ich liście zaraz po powrocie do domu.

Sami zobaczcie efekty - różnic jest dużo. Od lewej mączny (najbardziej zaokrąglony), po środku szerokolistny (piłkowany) i po prawej szwedzki (klapowany). Najpierw wierzchnia strona liści:

Teraz spód liści jarzębów:

Skany dobrze pokazują wszystkie różnice. Zarówno kształtu, brzegu, unerwienia i długości ogonka. Teraz nawet widać, że na spodzie, to mączny jest najjaśniejszy, a szwedzki mimo, że wydaje się jasny od spodu, to jest to jasny, delikatnie zielony odcień, ale nie białawy, nie sinawy. 

Będzie łatwiej?

Jak przebarwiają się jarzęby

Pokażę dziś, jak jesienią wyglądają popularne u nas jarzęby. To piękne drzewa parkowe, a czasami leśne. Warto potrafić je rozróżniać. W Polsce można przyjąć, że spotykamy 4 gatunki główne jarzębów. Podam je alfabetycznie (chociaż kolejność według popularności albo częstości występowania byłaby inna):

• jarząb brekinia
• jarząb mączny
• jarząb pospolity
• jarząb szwedzki

Jarząb brekinia jesienią

Liście jak widać początkowo delikatnie brązowe a pod koniec października mocno brązowiejące, owoce dość duże, elipsoidalne, również brązowe z licznymi jaśniejszymi nakropieniami.

 

Jarząb mączny jesienią

Jesienią już nie odznacza się tak bardzo spodnia, mączna, filcowata strona liści. Chociaż białawy nalot nie zanika. Dominuje wierzch liści, pięknie złoty. Liście na brzegu ostro podwójnie piłkowane. Owoce bardzo urodziwe, intensywnie czerwone z mącznym nalotem od spodu. 

 

Jarząb pospolity (jarzębina) jesienią

Jedyny z popularnych u nas jarzębów o złożonych liściach. Najłatwiejszy do rozpoznania. Jak przebarwia się jarzębina? Jesienią, w zależności od stanowiska, liście przybierają barwy od pomarańczowych do przeróżnych odcieni czerwieni. Owoce małe, kuliste, również o wielu barwach od koralowych po czerwonawe.

 

Jarząb szwedzki jesienią

Liście z daleka, na pierwszy rzut oka, podobne do jarzębu mącznego. Ale one są klapowane i od spodu nie są jasne i mączne. Intensywnie przebarwiają się na złote tony. Owoców wyraźnie mniej w jednym owocostanie. Są też w tonach jaśniejszej czerwieni. Bez nalotu.

Mniej popularne u nas jarzęby

Pozostałe jarzęby pojawiają się głównie w kolekcjach dendrologicznych albo w naszych przydomowych ogródkach. Kiedyś je opiszę kolejno, bo jest ich coraz więcej. A może pochwalicie się, jakie macie mniej znane jarzęby w ogródkach?

Przebarwienia jarzębu turyńskiego »

Przebarwienia jarzębu dalekowschodniego »

Przebarwienia jarzębu Koehnego »