Alangium chińskie - rzadkości dendrologiczne cz.29

Alangium chińskie (Alangium chinense) spotkałem po raz pierwszy dopiero w tym roku w ogrodzie botanicznym we Wrocławiu. Wszystkie opisy, które znajdziecie w polskim internecie, wskazują, że to rzadko spotykany krzew pochodzący z Chin, Afryki i Polinezji. Moja roślina miała z 6 metrów wysokości i gruby pień. Była drzewem. Wow! Co ciekawe szykowała się do kwitnienia. Aż szkoda, że nie byłem tam z tydzień później. Kwiaty ma małe, rurkowate, żółte z białymi płatkami. Kwitnie obficie, dekoracyjnie. Na zdjęciach widać pąki kwiatowe.

Liście alangium są przykładem heterofilii - mają różne kształty, od jajowatych do sercowatych lub lekko klapowanych. Średniej wielkości do 20 cm długości i 12 cm szerokości. Nagie na wierzchu i delikatnie owłosione na spodniej stronie z kępkami włosków w kątach nerwów. Brzeg liścia cały lub z płytkimi ząbkami, wierzchołek zaostrzony; ogonek liściowy ma kilka cm długości, bywa owłosiony. W teorii liście są zimozielone, lecz u nas zazwyczaj opadające na zimę. Kolor liści intensywnie zielony z mocno widocznym unerwieniem. Pędy i ogonki purpurowobrązowe.

Na świecie spotyka się prawie 60 gatunków alangium - w Polsce jeszcze rzadziej niż chińskie, można spotkać jego kuzyna - alangium platanolistne (Alangium platanifolium). Alangium chińskie to piękne drzewko dla kolekcjonerów roślin. Można je sadzić z nasion, które są dostępne w Zachodniej Europie. W Polsce nie widziałem ofert.

Ma ktoś może alangium w swojej kolekcji i może pochwalić się doświadczeniami?

Owoce papierówki chińskiej

Dużą rzadkością w Polsce jest papierówka chińska (Broussonetia papyrifera). Drzewo pochodzi z Chin i Japonii, a u nas można go spotkać pod nazwą brusonecja albo morwa papierowa, gdyż pochodzi z rodziny morwowatych. A skąd ta druga nazwa? Otóż w XVIII wieku została ona sprowadzona do Europy przez francuskiego botanika Pierre Auguste Marie Broussonet. 

Jedną z cech papierówki są nieregularne liście - na jednej gałązce można spotkać liście sercowate, klapowane, czy asymetryczne, słynne kciuki w postaci Facebookowego polubienia. To heterofilia. Późną jesienią liście nieco żółkną i spadają.

Papierówka jest dwupienna, dużo częściej spotyka się drzewa męskie. Te żeńskie potrafią u nas zaowocować, ale rzadko kiedy owoce te dojrzewają - za krótki okres z odpowiednim ciepłem. Owoce są nieco podobne do morwowych ale bardziej czerwone.

Warto dodać, że w krajach śródziemnomorskich jest gatunkiem inwazyjnym. U nas jest za zimno na taką inwazję. Ona nie jest do końca mrozoodporna - młode rośliny należy okrywać. U nas to małe drzewko, a zobaczcie jaką spotkałem roślinę w Chorwacji.

Mnie udało się spotkać w Polsce tylko taką z niedojrzałymi owocami:

Żółta szata morwy

Fantastyczną, bajkową młodą morwę odkryłem na osiedlu. Ten intensywny kolor aż bił po oczach. Starsze morwy są nieco bardziej złote, to drzewko było kanarkowe. Na zdjęciach może tego zbyt dobrze nie widać, gdyż było pochmurno. Strasznie szkoda, że te spektakle barw trwają tak krótko. Chciałoby się napisać - chwilo trwaj. 

Warto jeszcze zwrócić uwagę na mnogość kształtów liści morwy. To wyjątkowy gatunek pod tym kątem. A zmienność liści na jednym drzewie to heterofilia. Mało drzew ma tę cechę. A chyba żadne nie mają aż takiej różnolistności. U morwy można zaobserwować kilkanaście typów liści. Część kształtów zachowuje symetrię, a inne są lewostronne i prawostronne.

Jabłoń Sargenta już się przebarwia

Już jest ta nasza złota polska jesień. Choć nie tak słoneczna, jak zazwyczaj to znów bajecznie kolorowa. Liście wielu drzew zachęcają swymi barwami do odwiedzin parków i lasów. W strefie klimatu umiarkowanego to standard. Mieszkający w innych strefach nie mają takich widoków.

Mimo, że deszczowa aura nie zachęca do spacerów i szurania opadłymi liśćmi to ja wypuściłem się z aparatem do ogródka. Najwspanialej u mnie wygląda teraz jabłoń Sargenta. Drzewko robi minimalne roczne przyrosty. Przycinam ją aby nie szła mocno na boki. Przez te kilka lat coraz obficiej kwitnie i owocuje. Gałązek ma coraz więcej zatem i liści także. Jest wręcz bajkowa. Myślę, że zarówno widok wiosenny podczas kwitnienia i teraz, gdy przebarwia się niczym zielono-złota jaszczurka usatysfakcjonuje każdego właściciela ogrodu, jak i jego gości.

Co ciekawe, jak liście opadną jabłoń Sargenta nadal będzie gwiazdą. A to ze względu na setki mini jabłuszek barwy intensywnie czerwonej. Do czasu aż nie rozprawią się z nimi ptaki. Owoce te są dla nich przysmakiem. Po konsumpcji na gałązkach zostaną tylko ogonki po owocach.

Sasafras lekarski

Dziś kolejny rarytas dla miłośników dendrologii. Sasafras lekarski (Sassafras albidum) - niezwykle rzadko spotykane u nas drzewo pochodzące z północno-wschodnich rejonów Ameryki Północnej. 

Sasafras lekarski

Sasafras należy do drzew będących przykładem heterofilii. Heterofilia to różnolistność. Chodzi o to, że na tym samym drzewie możemy zobaczyć liście o zupełnie różnych kształtach. W przypadku sasafrasa są to liście pojedyncze owalnego kształtu z jedną klapą albo ładniejsze trójklapowe przypominające ślady dinozaurów albo dużych ptaków. Te trójklapowe są w naszym klimacie jedyne w swoim rodzaju - nie do pomylenia. Liście jesienią pięknie przebarwiają się na żółte i czerwonawe odcienie.

Z ciekawostek warto dodać, iż sasafras, a szczególnie olej z jego kory i korzeni zawiera safrol (wykorzystywany do produkcji kosmetyków i w ziołolecznictwie). To związek chemiczny mogący wpływać w pewien, acz niewielki sposób na zapadalność ludzi na raka (nie zostało to jednak w 100% udowodnione). W każdym razie przyczyniło się to do usuwania safrolu z oleju z sasafrasa. Natomiast przyprawy przygotowywane z suszonych liści sasafrasa zawierają małe ilości safrolu, ale nie zostały wycofane z obiegu handlowego i nie stanowią zagrożenia. Są używane do poprawy smaku i zagęszczenia zup.

Zapach sasafrasa odstrasza mole, dlatego bardzo cenne jest drewno i wyroby domowe (szafy, półki, kufry i skrzynie) z tego drzewa.

U nas sasafrasy rosną do 12 metrów wysokości, zazwyczaj jednak są niższymi drzewami. Preferują stanowiska słoneczne i osłonięte. Są raczej mrozoodporne, acz młode drzewka należy okrywać w mroźne zimy. W krajowych szkółkach ciężko dostępny. Ma ktoś u siebie? Owocuje?

Jabłoń Sargenta

Wspaniale jesienią przebarwia się na żółte i kremowe kolory jabłoń Sargenta. Dodatkowo liście są pięknym przykładem heterofilii u drzew. Heterofilia to występowanie na tym samym drzewie liści o zupełnie różnych kształtach. Podobną cechę można zaobserwować u morwy.

Jabłoń Sargenta to niskie drzewo a czasami krzew. Pochodzi z Japonii ale można ją spotkać w naszych szkółkach. Wspaniale wygląda wiosną, jak kwitnie oraz jesienią w czasie przebarwienia liści lub podczas owocowania. Ma drobne czerwone owoce przypominające jagody czerwonej porzeczki wiszące na ogonkach.