Szpeciel jesionowiec - efekty żerowania

Zima to dobry czas na obserwację drzew. Dziwne? Otóż brak liści ułatwia wiele obserwacji. Dziś spacerując spotkałem jesion pensylwański zaatakowany wiosną przez szkodnika. Był to szpeciel jesionowiec (Aceria fraxinivora). Tworzy on galasy (takie różnokształtne wyrośla, określane w tym  przypadku jako kalafiorowate) na różnych gatunkach jesionu - na naszym rodzimym jesionie wyniosłym także. 

Szpeciel jesionowiec atakuje kwiatostany jesionów zamieniając je w kuliste, gąbczaste twory zwane właśnie galasami. Deformując całe kwiatostany powoduje ich pęcznienie i duży rozrost. Tworzą się w ten sposób dziwne, brzydkie, ciemne kalafiorki. Galasy te wiszą potem na szypułkach przez cały sezon. Są zupełnie inne niż galasy na dębach czy rożkowiec lipowy. Teraz zimą dają schronienie kolejnym pokoleniom szpecieli. Zaatakowane przez szpeciele drzewo nie może w pełni owocować. Jeszcze gorzej jest, gdy szpeciele zaatakują masowo wszystkie kwiatostany drzewa. Na lata takie drzewo traci możliwość owocowania. 

Jak widać na zdjęciach mój spotkany jesion jeszcze owocuje.

Zwalczanie szpecieli polega na wykonaniu oprysków chemicznych lub zastosowaniu środków duszących. Najbardziej optymalnym terminem jest wiosna. Wtedy zazwyczaj szpeciele opuszczają swoje kryjówki zimowe i zaczynają przechodzić na nowe pąki.

Rożkowiec lipowy i inne szpeciele

Czy widzieliście kiedyś rożkowate, czerwonawe narośla (takie dzyndzle) na górnej stronie liści lipy? To atak roślinożernych roztoczy zwanych szpecielami. Skąd się biorą? Zimują w pączkach liściowych i atakują wiosną, jak rusza wegetacja. W zależności od atakowanego drzewa szpeciele mają swoje dokładne nazwy. Rożkowiec lipowy za cel ma lipy - swoje żywicielki. Dzięki nim rożkowce odżywiają się i rozmnażają. Wprowadzają do liści szkodliwe enzymy, które powodują dziwny wzrost tkanek żywych i powstawanie czerwonawych narośli. A ponieważ takie zmiany szpecą urodę drzewa to nazywamy je szpecielami.

Jak je zwalczyć? Jeśli nic z nimi nie zrobimy to przetrwają do kolejnej wiosny i cykl ich żerowania nigdy się nie skończy. A rożkowce mogą bardzo zaszkodzić lipie. Zaleca się opryski pod koniec kwietnia, po otwarciu się pączków i w trakcie rozwoju pierwszych listków. Najlepsze preparaty chemiczne to Neoron, Mitac, Talstar i Torque.

Od 2016 roku pojawił się w Polsce inny szkodnik, który może zaszkodzić naszym lipom, to skupieniec lipowy.