Dąb szypułkowy (Quercus robur) dość późno budzi się z zimowego snu. Jego pierwsze liście i kwiatostany nie się odporne na wiosenne przymrozki. Wiele razy w poprzednich sezonach widziałem, jak cierpiały od majowych mrozów. W tym roku gorące dni i ciepłe noce przyspieszyły ten proces i już niektóre dęby się zielenią i wypuszczają pąki kwiatowe. Zaraz rozpocznie się pełnia ich kwitnienia. Czy nie za wcześnie?
Quercus falcata to drzewo z USA, gdzie zwany bywa - Spanish Oak - dąb hiszpański. U nas to mega rzadkość spotykana tylko w kolekcjach dendrologicznych. Ciekawostką jest jego bardzo późne gubienie liści. Jeśli zima nie jest ostra to liście wiszą na gałązkach do końca roku. Poniżej na zdjęciach uwidoczniłem jego liście w końcówce grudnia!
Drzewo to w swojej ojczyźnie dorasta nawet do 25 metrów wysokości. Młode pędy i liście ma pokryte nalotem, niby łupieżem. Liście odwrotnie jajowate dwóch rodzajów (heterofilia, różnolistność), bardziej jajowate pięcio- lub siedmiopłatowe, duże do 20 cm długości - podobne do liści dębu czerwonego. Boczne klapy krótsze, trójkątne lub w kształcie kosy – często wyposażone w kilka szczecinowatych zębów. Drugi rodzaj liści to trójpłatowe z klinowatą podstawą. Te występują rzadziej. Wierzch liścia ciemnozielony, błyszczący, dolna strona matowoszara i delikatnie owłosiona. Główne nerwy czerwonawe. Jesienią liście nie przebarwiają się jakoś urokliwie, chociaż na stanowiskach bardzo słonecznych przebarwienia mamy czerwonawe. Jednak nie tak intensywne, jak u dębów czerwonych, szkarłatnych lub błotnych. Owoców u nas jeszcze nie spotkałem. Ktoś widział?
Słuchajcie, dałem się ostatnio nabrać. Lubię długimi godzinami spacerować po parkach, ogrodach botanicznych i arboretach. Była końcówka grudnia, spaceruję po Rogowie. Z daleka widzę ulistnione drzewo. Samo to już dziwi - mamy zimę i było kilka mroźnych dni i nocy. Czym byłem bliżej tym liście tego drzewa przypominały mi liście jakiejś wierzby. One często bardzo późno gubią liście. Z bliska już nie byłem taki pewien, czy to na pewno wierzba. Pąki wskazywały na dąb. I tak było. Był niesamowicie podobny do wierzby.
Okazało się, że to dąb wierzbolistny (Quercus phellos). Tak wyglądało moje pierwsze spotkanie z tym drzewem.
Dąb wierzbolistny pochodzi z USA. Ten który spotkałem miał prawie 20 lat. Osiągnął z 5 metrów wysokości. Okazuje się, że dopóki nie przyjdą naprawdę duże mrozy jest on zimozielony. W czasie łagodnych zim w ciepłych regionach w ogóle ich nie gubi. Liście miał średniej wielkości, eliptyczne, wąskie i wydłużone. Kolor nieco przyblakły, żółtawozielony. One są zupełnie różne od typowych liści dębowych. Nie posiadają w ogóle klap. Żołędzi na drzewie nie spotkałem.
Drzewo to u nas jest rarytasem. Spotyka się go natomiast na zachodzie Europy. Tam potrafi osiągnąć nawet 20 metrów wysokości.
Ma ktoś w swojej kolekcji hobbystycznej? Owocuje? A może dąb wierzbolistny (Quercus phellos) rośnie w jakimś mieście w Polsce?
Dąb niedźwiedzi (Quercus ilicifolia) jeszcze jakiś czas temu wydawał mi się drzewem zupełnie obcym. Jednak, gdy natrafiłem na książeczkę Włodzimierza Senety "Żelazowa Wola - przewodnik" z 1975 roku, w której opisuje Dworek i Park w Żelazowej Woli - miejsce urodzenia Fryderyka Chopina, to w spisie drzew parkowych znalazłem właśnie dąb niedźwiedzi, jako "rzadko u nas spotykany krzaczasty dąb". Hello - 50 lat temu rósł już sobie w parku w środkowej Polsce. Więc tym bardziej może i teraz. Niestety ten w Żelazowej Woli nie dotrwał do naszych czasów.
Dąb niedźwiedzi jest idealną rośliną do małych ogrodów. Pochodzi z północno-wschodnich stanów USA. Rośnie u nas góra do 6 metrów wysokości. Często jednak bywa niższy. Liście ma średniej wielkości, niezbyt unikalnych kształtów z lekko zarysowanymi klapami. Aczkolwiek na gałązkach spotkamy zarówno te klapowane, jak i liście całobrzegie. W sezonie są zielone, ale teraz jesienią pokazują dlaczego warto go uprawiać. Liście przybierają żółto-brązowe barwy. Przebarwienia idą warstwami od nerwu głównego po brzeg liścia. Rewelacja.
Dlaczego zwie się niedźwiedzi? Podobno dlatego, że jego żołędzie są gorzkie i zjadają je tylko niedźwiedzie.
Nie spotkałem jeszcze nigdzie u nas owocującego dębu niedźwiedziego. Może ktoś wie, gdzie taki rośnie?
Można u nas spotkać dwa dość podobne do siebie dęby. Dąb błotny (Quercus palustris), o którym już trochę pisałem i dużo rzadziej występujący u nas dąb szkarłatny (Quercus coccinea). Mają dość podobne liście. Różnica jest taka, że klapy liści dębu szkarłatnego są ustawione pod kątem ostrym, bliskim kątowi prostemu (ale nie prostym) tworząc literę U i jest ich zazwyczaj więcej - po 3-4 pary.
Najłatwiej jednak rozróżnić te dęby po żołędziach. Dąb szkarłatny ma żołędzie głęboko osadzone w miseczkach. Ich prawie nie widać, a dodatkowo sam żołądź ma na spodzie, w części wystającej z czapeczki, charakterystyczne wyżłobienie.
Jesienią oba dęby przebarwiają się na czerwonawo. Teraz to jeszcze ciemna zieleń.
Dąb szkarłatny - skan liścia, wierzch i spód:
Dąb błotny - skan liścia, wierzch i spód:
Dąb szkarłatny z lewej i błotny z prawej:
Dąb piłkowany (Quercus serrata) to prawdziwka perełka dla hobbystów dendrologów. Spotykany tylko w kolekcjach i arboretach, chociaż bywa dostępny w naszych szkółkach. Wykazuje się dużą mrozoodpornością i takie łagodne zimy, jak ostatnio, zupełnie mu nie szkodzą. Podobno jest w stanie wytrzymać mróz do -25 °C. Pochodzi z dalekiej wschodniej Azji.
Liście zielone, spodem sinoniebieskawe, podłużne o piłkowanym brzegu. Przypominają nieco liście kasztana jadalnego. U nas zrzuca liście, które się jesienią pięknie przebarwiają na złote barwy. Rośnie do kilku metrów wysokości tworząc gęstą i kulistą koronę. Można się nawet dochować żołędzi. Początkowo małych i zielonych, a jesienią podłużnych i ciemnobrązowych.
Oryginalna roślina warta rozpowszechnienia w naszych ogródkach. Na razie Quercus serrata jest jeszcze mega rzadko spotykany. Ma ktoś może?
