Owoce kruszyny zmieniają kolor na początku wakacji

Pod koniec czerwca drzewka kruszyny pospolitej (Frangula alnus), rosnące na słonecznych stanowiskach albo na skraju lasu, zaczynają nabierać czerwonych barw. Owoce kruszyny dojrzewając zmieniają kolor od zielonego po czerwony aż do czarnego. Na razie, właśnie teraz, mamy pierwszą przemianę. Zielone owoce zaczynają czerwienieć. Owoce nie dojrzewają jednak równocześnie na drzewkach. Później w tym samym czasie będzie można zauważyć owoce zielonkawe, czerwonawe i te dojrzałe barwy czarnej. 

Jak widać na zdjęciach owoce kruszyny pospolitej wiszą na krótkich, zielonych ogonkach. Te ogonki są długości 2 razy średnicy owocu. Owoców nie spożywamy! Konsumpcja w większej ilości spowoduje silne przeczyszczenie lub wymioty. Wedle niektórych źródeł są one trujące.

Czeremcha pospolita a kruszyna pospolita

Czeremcha pospolita i kruszyna pospolita to nasze rodzime drzewa. Czeremcha jest dużo częściej spotykana mimo, że uważa się, iż kruszyna jest pospolita na nizinach. Ja kruszynę jednak dużo rzadziej spotykam.

Na pierwszy rzut oka te drzewa mogą być podobne. Jednak tak naprawdę dzieli je wiele. Czeremchy osiągają dużo większe rozmiary. Wiosną różnice są bardzo widoczne. Czeremcha ma piękne, białe kwiaty zebrane w grona. Kwitnie bardzo obficie a kwiaty widoczne są z daleka i specyficznie pachną. Kruszyna ma niepozorne kwiaty. Niemal niedostrzegalne.

Latem podziwiamy owoce tych drzew. Są czarne, kuliste. Czeremcha ma je błyszczące, 1cm średnicy, zebrane w długich 15 cm gronach po kilkanaście sztuk. Kruszyna ma pojedyncze owoce na krótkich ogonkach i nieco mniejsze od czeremchowych.

To było proste. Jesienią nie ma kwiatów i owoców. Zostają liście i pąki. Zobaczmy, jak teraz wygląda czeremcha:

Liście czeremchy ładnie się przebarwiły na żółto. Są średniej wielkości 8-12 cm. Lekko wydłużone, delikatnie piłkowane na brzegu. Na wierzchołku długo zaostrzone. Ułożone skrętolegle. Pączki dobrze widoczne, brązowawe i spiczaste.

A teraz kruszyna:

Liście jak widać są nieco mniejsze 5-7 cm. Nie tak ładnie przebarwione, a niektóre jeszcze całkiem zielone. Ułożone skrętolegle. Odwrotnie jajowate, całobrzegie i tępe - bez ostrego zakończenia (czasami się trafia delikatny czubek). Pączki niemal nie widoczne, bez łusek.

Jak widać różnic między tymi drzewami jest dużo. Nawet teraz w okresie gubienia liści. Mam nadzieję, że po tych zdjęciach ich rozpoznanie w terenie będzie jeszcze łatwiejsze.

Na koniec dodam jeszcze skany wrześniowych liści - czeremcha z lewej a kruszyna z prawej:

Szakłak pospolity

Pisałem już o czeremsze amerykańskiej, pisałem o kruszynie. Dziś będzie o bardzo podobnym do tych drzewek szakłaku pospolitym. I na początek niestety trzeba zaznaczyć, że tak jak kruszyna jest on trujący. Zawiera podobne składniki, ale w mniejszej ilości niż kruszyna, zatem jest też słabiej od niej trujący. Wikipedia podaje, iż jednorazowa dawka 30 suszonych owoców (dla dorosłego człowieka) jest bezpieczna – wywołuje tylko biegunkę. Nie radzę jednak próbować.

Warto natomiast umieć rozróżnić te drzewka. Wszystkie one, jako owoce, mają czarne pestkowce. Szakłak ma liście eliptyczno-jajowate, zaostrzone, o długości  do 6 cm, przy szerokości 3 cm, z zaokrągloną podstawą, brzegiem równo piłkowane, delikatnie, krótko owłosione. Ogonki o długości ok. 1,5 cm, odstające, owłosione. Nerwy boczne mają zagięte ku szczytowi blaszki. Pączki wydłużone, spiczaste, przylegające do gałązek, brunatnoczerwone. Kwiaty żółtawozielone, wyrastają w pęczkach z kątów liści.

Dojrzewa kruszyna

Pięknie czernieją owoce kruszyny pospolitej. Aż szkoda, że nie można ich spożywać. Są trujące. Zjedzone powodują wymioty i silną biegunkę. Co ciekawe tylko u ludzi. Ptakom to nie przeszkadza.

Owocem kruszyny jest okrągły pestkowiec. Na wiosnę owoc jest zielony, później czerwonawy, a pod koniec lata czarny. Jest on wielkości małej kuleczki od piłkarzyków, błyszczący w słońcu. Zawiera 2-3 nasionka. Podobny ten owoc jest do owoców czeremchy albo do szakłaka.

Kruszyna pospolita

Czasami tak bywa, że jak czegoś jest dużo to się tego nie zauważa. Tak było w mojej pasji z kruszyną. Kruszyna to małe drzewo, bardzo częste w naszych lasach. Mi do tego weekendu nie udało się jej spotkać. Aż tu spacerek niedzielny i okazuje się że rośnie w moim Żyrardowie.

Kruszyna jest pod częściową ochroną. Ochrona została wprowadzona celem zabezpieczenia jej przed wyginięciem z powodu intensywnego pozyskiwania kory do celów leczniczych. Wyciąg z kory działa przeczyszczająco, pobudza perystaltykę jelit - ma zastosowanie przy ciężkich zaparciach.

Nazwa pochodzi od kruchych i łatwo łamliwych gałązek. Nie posiada ani ładnych kwiatów ani ciekawych owoców. Raczej nie do ogródków.