Są drzewa, które mają specyficzną i charakterystyczną dla danego gatunku barwę pędów. Perełkowiec japoński (Styphnolobium japonicum) dla przykładu ma pędy koloru oliwkowozielonego. Jak na drzewa to nietypowa barwa. Jak sobie sięgam do pamięci to na szybko przychodzą mi na myśl tylko złotokapy i niektóre wierzby o podobnej barwie. W sezonie te pędy perełkowca nieco ścienieją i staną się zielonkawe.
Jak zajrzycie do Wikipedii to w opisie perełkowca japońskiego (Styphnolobium japonicum) znajdziecie taki tekst "liście opadające późną jesienią w przeciwieństwie do większości gatunków ozdobnych nie zmieniają barwy". Literatura też nie podaje za dużo informacji o jego jesiennych przebarwieniach. No więc, co jest prawdą?
Faktem jest, że perełkowiec późno gubi liście. Mamy listopad i drzewa perełkowca japońskiego są jeszcze bardzo ulistnione. Podobne do niego jesiony wyniosłe już bardzo pogubiły liście. Również podobne robinie akacjowe natomiast posiadają jeszcze dużo zielonych liści. U perełkowca jest inaczej. Od tygodnia jego liście w szczytowych partiach drzew zaczęły żółknąć. Te na dole są jeszcze zielonkawe, ale to nie jest ta zieleń z sezonu letniego. Widać zmianę w kolorze. Jest przemiana na żółte barwy. Perełkowiec japoński się przebarwia jesienią. Zobaczcie te drzewa, które dziś spotkałem:
W tym roku perełkowce japońskie (Styphnolobium japonicum) wcześniej zakwitły niż zazwyczaj i już zawiązują owoce. Owoce wyglądają jak małe, zielonkawe strąki fasoli. Zazwyczaj z całej dużej wiechy tylko kilka kwiatów zawiązuje i wytwarza owoce. Aczkolwiek ponieważ perełkowiec kwitnie bardzo obficie to i tak owoców będzie dość dużo na wiekowym drzewie.
W tej chwili tak się te owocowe fasolki prezentują:
O perełkowcu japońskim (Styphnolobium japonicum) już kilka razy pisałem. A to, że jest podobny nieco do naszych akacji, czyli robinii akacjowej, a to że nie nazywamy go już szupinem czy seforą, a to o pięknych, złożonych liściach perełkowca, czy o jego odmianie parasolkowatej - 'Pendula'. Nigdy jednak nie pokazałem jego bajkowej odmiany o śnieżnobiałych liściach.
Odmiana "Hrynkiewicz" (Styphnolobium japonicum 'Hrynkiewicz') nazwana została na cześć wybitnego polskiego dendrologa prof. dr hab. Jerzego Hrynkiewicza -Sudnika. Był on wieloletnim pracownikiem Ogrodu Botanicznego we Wrocławiu i Muzeum Przyrodniczego Uniwersytetu Wrocławskiego. Odmiana ta została znaleziona w drugiej połowie XX w. w arboretum w Sycowie, na dorosłym już okazie perełkowca (drzewo miało 5 metrów wysokości) i wtedy została nazwana na cześć tego polskiego naukowca i dendrologa.
Czym się charakteryzuje odmiana "Hrynkiewicz"? Posiada nakrapiane, niemal białe liście. Wręcz bajkowe, widoczne z daleka. Odmiana nie osiąga dużych rozmiarów i jest idealna do małych ogrodów. Rośnie powoli i dorasta góra do 4-5 metrów wysokości. Jesienią liście nie przebarwiają się, a po pierwszych przymrozkach opadają z drzewa.
Co ważne odmiana 'Hrynkiewicz' PBR posiada licencję Plant Breeder`s Rights, czyli PBR. To ochrona prawna odmian roślin i stanowi formę ochrony intelektualnej stosowanej w ich hodowli.
Perełkowiec japoński "Hrynkiewicz" wykazuje największą mrozoodporność z perełkowców. Prawdziwka perełka dla kolekcjonerów drzew. Idealnie prezentuje się w ogrodzie, jako soliter na eksponowanym miejscu.
Z tym drzewem są pewne problemy w kontekście nazewnictwa. Jego łacińska nazwa Sophora japonica zmieniła się i teraz brzmi Styphnolobium japonicum. Wobec tego zmieniła się też polska nazwa. Niegdyś nazywano to drzewo sofora japońska, szupin japoński, a teraz trzeba go nazywać perełkowiec japoński. Pisałem już kiedyś na moim blogu, że takie spory taksonomiczne ciągle trwają wśród naukowców.
Wróćmy jednak do naszego bohatera. Rzadko bo rzadko, ale trafia się w naszych parkach. Amatorowi dość łatwo po liściach go pomylić z naszymi robiniami (można też go wziąć za kłęka czy jakiegoś jesiona). Liście są co prawda ostrzej zakończone i inne w dotyku, mają inny ton zieleni, inny kąt ustawienia listków, meszek na pędach... Dopiero okres kwitnienia, który u nas ma miejsce w połowie wakacji pozwoli na identyfikację perełkowca. Inne też są same kwiatostany. Są to wiechy do 40 cm długości z motylkowatymi kwiatami koloru perłowego, czasami ecrue, czasami żółtawe. Nie tak obfitymi i gęstymi jak u robinii. Ale też pachnącymi i wabiącymi owady zapylające.
Jestem ciekaw, czy spotkany jest w wielu miejscach w Polsce? Ja te zdjęcia robiłem w Warszawie, ale widywałem też perełkowca w Chorzowie i Wrocławiu. Gdzieś jeszcze go można spotkać (poza arboretami) w innych miastach? Dajcie znać proszę.
Często dostaję zapytania w stylu, jak się nazywa drzewo podobne do akacji. Spotykacie drzewo o złożonych, parzystopierzastych liściach składających się nawet do 30 listków. Myślicie - akacja czy nie akacja? Tak pospolicie się nazywa robinię akacjową (Robinia pseudoacacia) u nas. Jednak liście są drobniejsze od liści akacji. Zarówno pojedyncze listki są mniejsze i chudsze, jak i całe liście są krótsze, mniejsze. A co istotne - robinia ma nieparzystą liczbę listków i widoczny listek wierzchołkowy (ten bez pary) - zobaczcie na zdjęciu powyżej. To podobne drzewo go nie posiada. Ma parzystą liczbę listków. I dzięki tym cechom wiadomo od razu, że to jednak inne drzewo, a nie nasza akacja (robinia). Chodzi oczywiście o glediczję trójcierniową (Gleditsia triacanthos), zwaną czasami iglicznią.
Oczywiście drzewa te nie tylko różnią się liśćmi. Drzewa te mają całkiem inne korowiny, zupełnie inaczej kwitną i owocują, a właściwie to tylko liście są podobne. W miarę podobne. Za kilka dni glediczja trójcierniowa zacznie się pięknie przebarwiać na żółto. Na razie leniwie zaczyna i wygląda tak (w Centralnej Polsce):
A... i uważajcie na ciernie - glediczja ma dużo potężniejsze, ostrzejsze i bardziej kolorowe od tych akacjowych. Ale dodają drzewu urody - szczególnie w okresie bezlistnym.
Kolejne drzewo, które może przypominać akację, szczególnie gdy już jest duże i wiekowe, to perełkowiec japoński (Styphnolobium japonicum, Sophora japonica) zwany szupinem lub soforą. On także należy do tej samej rodziny bobowatych co robinia akacjowa. Posiada również złożone liście i do tego nieparzysto pierzaste, czyli tak jak akacja ma listek wierzchołkowy. Listków bywa od 6 do 17 par, plus ten dodatkowy na szczycie. Więc tu jest trudniej, bo podobnie jak u akacji jest ich nieparzysta liczba. Dodatkowo perełkowiec jesienią też przebarwia się na żółte tony. Jednakże akacja nie miewa listków aż tak dużo - maksymalnie 7-9 listków. Więc to pierwsza różnica.
Same listki mają nieco inny kształt - są bardziej jajowate i ostrzej zakończone. Sprawne oko zauważy też różnicę w odcieniu zieleni - jest taka błyszcząca, a spodem listki są jaśniejszej barwy. Liście są też zupełnie inaczej przytwierdzone do gałązek - widać to ładnie na zdjęciach poniżej. Osadzone są pod kątem ostrym.
Kolejna różnica to korowina, perełkowiec co prawda nie ma cierni, ale jego korowina nie jest tak głęboko bruzdowana, jak korowina akacji. To ważna cecha rozróżniająca te drzewa, szczególnie u starszych drzew.
Oczywiście podobnie, jak było u glediczji, gdy spotkacie perełkowca w czasie kwitnienia lub owocowania to od razu będzie wiadomo, że to inne drzewa. Ja tylko piszę o podobieństwie w liściach - często spotykamy przecież drzewa niekwitnące czy nieowocujące.
Perełkowiec prezentuje się tak:
Teraz będzie trudniej. Jak zobaczycie po skanach liści - amorfa krzewiasta (Amorpha fruticosa) ma bardzo podobne liście do akacjowych. Też są ułożone skrętolegle na pędach, też są nieparzystopierzaste, a liczba listków podobnie od 11 do 25 sztuk. Też są jajowate lub eliptyczne i całobrzegie. Jakieś wskazówki w rozróżnianiu? Najczęściej liście amorfy są mniej lub bardziej złożone - lewa strona nachodzi na prawą stronę spodami liści. One nie są ułożone płasko. Miałem problem je spłaszczyć do zeskanowania. Pędy nie mają cierni. Teraz najważniejsze - amorfa jest wysokim krzewem, ale osiąga góra 2,5 metra wysokości i mocno rozrasta się na boki. Nie jest drzewem, jak robinia akacjowa.
Amorfa prezentuje się tak:
Dla przypomnienia akacja (czyli robinia akacjowa) wygląda tak:
