Jodła olbrzymia

Nie spodziewałem się, że będę mógł się pochwalić takimi zdjęciami. Pierwszy raz uchwyciłem jodłę olbrzymią. Jodła olbrzymia (Abies grandis) to bardzo duże drzewo. Dostać się na szczyt i pstryknąć gałązki z szyszkami to marzenie. Ona osiąga u nas ponad 30 metrów - rekordowa w arboretum w Glinnej osiągnęła 40 metrów, podobnej wysokości drzewa rosną w Rogowie. Trafia się w naszych starych parkach. Pochodzi z południowo-zachodniej Ameryki Północnej. Z USA i Kanady, gdzie dorasta nawet do 70-80 metrów. Teraz pod koniec grudnia jej szyszki już się rozpadają i padają łupem ptactwa. Miałem jednak okazję znaleźć te szczytowe gałązki na ziemi (efekt przejścia przez arboretum w Rogowie orkanu Pia, który zniszczył kilka drzew). Te górne gałązki mają zupełnie inne igły niż na dolnych gałązkach. 

Jodła olbrzymia bardzo szybko rośnie i jest gatunkiem światłożądnym. Nie radzę sadzić w jej pobliżu innych drzewek. Ostatnio okazuje się, że z powodu ataku jodłowca kolcozębnego (Pityokteines spinidens) - chrząszcza z rodziny ryjkowcowatych - wiekowe, 30-40 letnie drzewa zamierają. To nieco eliminuje tę jodłę z uprawy na większych leśnych plantacjach u nas. Szkoda.

 Jodła olbrzymia z bliska wygląda następująco:

Jak widać z szyszki zostało już niewiele. Wiele gałązek miało już tylko same trzpienie. Widać już też pąki na przyszły sezon wegetacyjny. Igły od spodu zielonkawobiałe z dwoma wyraźnymi, wąskimi paskami szparkowymi. U igieł na dolnych gałązkach widać charakterystyczne wycięcie na wierzchołku:

Szyszki jodły

Pokażę dziś na przykładzie jodły Arnolda - krewnej popularnej u nas jodły koreańskiej - jak wyglądają szyszki jodły. Oczywiście są one sterczące, jak świeczki na starym zamkowym żyrandolu, w przeciwieństwie do zwisających szyszek świerków. Mają wydłużony, beczułkowaty kształt, ale nie tak typowy beczułkowaty, jak szyszki cedrów. Szyszki jodeł są różnych kolorów - od zielonkawych, po niebieskawe, aż do brązowych. Wszystko w zależności od gatunku i terminu w którym obserwujemy drzewo jodłowe z szyszkami.

O tej porze większość jodeł ma już dojrzałe tegoroczne szyszki. Część z nich powoli zaczyna rozpadać się na gałązkach. One nie spadają na ziemie. Nie znajdziemy ich pod drzewem (podobnie jak u cedrów). Rozsypują się na drzewie. U jodły Arnolda i u jodły koreańskiej dzieje się to pod koniec września. U jodły kalifornijskiej i u jodły pospolitej trochę później - w październiku. Co istotne, na tych dwóch ostatnich jodłach, szyszki pojawiają się w dużo późniejszym wieku i są one zazwyczaj bardzo wysoko umieszczone na drzewach.

Jak rozpada się szyszka jodły

Rozpadająca się szyszka jodły rozpoczyna ten proces od szczytu. Najpierw rozsypują się górne warstwy szyszki. Jeśli mamy szczęście podpatrzeć taką szyszkę to zauważymy dwa rodzaje łusek. Łuski nasienne i łuski okrywowe. Łuski okrywowe są grubsze i ich zewnętrzna powierzchnia nadaje piękny kolor szyszce. Łuski nasienne mają końcówkę odgiętą ku dołowi i wystającą nieco poza obrys beczułki. To te jasno-brązowe elementy widoczne a boku szyszki. Po rozsypaniu się łusek szyszki uwidacznia się oś szyszki, czyli trzpień. Gdy cała szyszka się rozsypie zostanie sam trzpień. Po jego długości widać, jak wysoka była szyszka (czasami trzpień się łamie i jest krótszy).

Dwa ostatnie zdjęcia pokazują przełamaną szyszkę jodły. To się generalnie nie zdarza. Zrobiłem to na potrzeby tego artykułu, żeby pokazać, jak szyszka wygląda w przekroju poziomym i jak ułożone są nasiona i łuski.

Trzpień - ślad po szyszce jodłowej

Pod jodłami nie znajdziemy szyszek. One nie opadają, tak jak u świerka, czy u sosny. Szyszki jodeł rozpadają się na drzewach. Najczęściej bardzo wysoko. Ciężko je dostrzec. Szyszki jodeł bardzo często pojawiają się na wyżej położonych gałęziach. Wyjątkiem jest to jodła koreańska, u której szyszki można obserwować w niższych częściach drzewa.

Dziś jednak postanowiłem wykorzystać ostatni chyba tak ciepły weekend i uzbrojony w drabinę poobserwowałem szyszki mojej jodły Arnolda - to siostra jodły koreańskiej. Szyszki jej obradzają wyższe partie drzewa. Od kilkunastu dni obserwuję rozpadanie się tych szyszek. Gdy szyszki jodły dojrzeją to rozpadają się i zostaje na gałązce tylko oś szyszki. Ta oś szyszki nazywa się trzpieniem. Trzpienie pokazują jakiej długości były szyszki.

Fotki mają nieco czerwonawy odcień - były robione przy zachodzie słońca. Jak widać szyszki rozpadają się od góry ku dolnym warstwom szyszek.