Berberys zwyczajny a berberys Thunberga - różnice

Berberysy to idealne krzewy do uprawy w coraz cięższych warunkach miejskich. Ocieplenie klimatu, długotrwałe susze, zwiększone zanieczyszczenie powietrza, wyjałowione gleby... Sadzimy ich coraz więcej i coraz więcej odmian wprowadzanych jest do handlu. Mają małe wymagania stanowiskowe i glebowe. Mogą być pionierami na zdegradowanych glebach. Są zupełnie mrozoodporne i mało podatne na choroby i szkodniki.

Teraz po zgubieniu liści i uwidocznieniu owoców ładnie widać różnice między dwoma najpopularniejszymi w Polsce berberysami. Oto, czym różni się berberys zwyczajny od berberysu Thunberga.

Berberys zwyczajny (Berberis vulgaris)

Berberys zwyczajny to wysoki krzew lub małe drzewko do 3 metrów wysokości. Liście nieduże do 4 cm długości, kolczasto piłkowane. Pędy z trójdzielnymi cierniami do 2 cm długości. Kwiaty żółte zebrane są w długie do 8 cm, wiszące grona. Owoce wydłużone, czerwone, wiszą po kilka, kilkanaście sztuk w jednym gronie. Jest naszym rodzimym krzewem, jednak liczba jego odmian dekoracyjnych jest dużo mniejsza niż u azjatyckiego krewniaka.

Berberys Thunberga (Berberis thunbergii)

Berberys Thunberga to krzew rosnący do 1,5 metra wysokości. Sprowadzony z Azji z Japonii do Europy w XIX wieku. Od tego czasu dobrze się zadomowił (również w Polsce) i jest dużo częstszym gościem w naszych ogrodach niż nasz rodzimy berberys zwyczajny. Zresztą jest bardziej urokliwy, gdyż spotyka się krzewy ozdobne o różnych kolorach pędów, liści i ich przebarwień. Nadaje się do wszelkich kompozycji ogrodowych.

Ma mniejsze i całobrzegie liście, a jego pędy posiadają krótsze, pojedyncze ciernie. Kwiaty również żółte ale nieco mniejsze. Kwiaty nie są zebrane w grona - zwisają pojedynczo lub po kilka sztuk w pęczku. Owoce czerwone ale pojawiają się pojedynczo lub tylko po kilka sztuk na łodyżce (maksymalnie 5).

Berberys Juliany o ciemnogranatowych wydłużonych owocach

Do mojej kolekcji roślin zimozielonych dodaję berberys Juliany (Berberis julianae). To najpiękniejszy berberys jaki spotkałem. Nie dość, że to duży zimozielony krzew to pięknie i obficie owocuje na niebiesko. Ten niebieski to nawet granatowy, a owoce są pokryte sinawym, woskowym nalotem. Wyglądają ślicznie. Nie są jednak okrągłe ale wydłużone. Wiszą sobie po kilka sztuk w wiązkach na długich, bordowych ogonkach.Wiszą na gałązkach aż do wiosny. Czekają sobie spokojnie na kolejne kwitnienie. Teoretycznie można je spożywać na surowo ale są bardzo kwaśne.

Berberys ten przez te granatowe owoce może nieco, ale tylko nieco, przypominać mahonię. W końcu obie rośliny należą do tej samej rodziny berbebrysowatych.

Urody temu berberysowi dodają jego liście - są duże, wydłużone, brzegiem zakończone kolcami. Świetnie wspomagają roślinę w obronnych zastosowaniach żywopłotowych. Krzew albowiem dorasta nawet do 1,5 - 2 metrów.

Co istotne berberys Juliany to jeden z najbardziej mrozoodpornych zimozielonych berberysów. Nie ma więc większych obaw, że nie wytrzyma naszych zim i pogubi przemarznięte liście. Tej zimy przy - 15 nic takiego nie miało miejsca.

Roślina pochodzi z Środkowych Chin i została opisana przez austriackiego botanika Schneidera, a nazwa nadana na cześć jego żony Juliany

Śliczne kwiaty berberysów

Na rynku można spotkać wiele odmian berberysów. Jedne są zimozielone ale większość gubi liści. Różnią się kolorem listków, ich jesiennym przebarwieniem i pokrojem oraz owocami - na te cechy głównie zwracamy uwagę. Co ciekawe różnią się też kwiatami a dokładnie ich wielkością. Generalnie są one zbudowane z sześciu płatków koloru jasnożółtego i zebrane są w kwiatostany. Zazwyczaj są bardzo małe ale zdjęcia poniżej pokazują, że nie zawsze.

Nalewka z berberysu - berberysówka

Styczeń to znakomita pora aby zerwać owoce berberysu i wykorzystać je na nalewkę. Owoce są już przemrożone i dość łatwo odchodzą od gałązek. Jednak nie jest to prosta i przyjemna robota. Berberys ma dużo ostrych cierni. Wiele z nich zostaje powbijanych w naszych dłoniach. Zrywanie w rękawiczkach nie pomaga, bo owoce są małe i delikatne. Ale cóż. Dla nalewki raz na rok można się poświęcić. Zerwanie 800 gramów zajęło mi ok. 1/2 godzinki. Ale krzaki, które znalazłem były wprost oblepione owocami. Inaczej nie będzie tak szybko.





Owoce po zerwaniu myjemy i przebieramy usuwając te czarne nienadające się do spożycia. Wrzucamy do dużego słoja zasypując cukrem w ilości połowy wagi posiadanych owoców. Następnie zalewamy alkoholem ok. 50% w proporcji 1 litr na każdy kilogram owoców. Ja użyłem 0,8 litra. Za kila dni dla smaku dodam jeszcze laskę wanilii i imbir. Nalewka z berberysu musi tak postać pół roku. Potem należy ją zlać do butelek filtrując (na przykład przez gęste sitko albo gazę) i odstawić na kilka tygodni do pełnego wyklarowania.







Po 4 godzinach od nastawienia nalewka już uzyskała delikatnie rubinową barwę. Berberysówka to jedna z najbardziej wybarwionych nalewek. Czerwień berberysu jest prześliczna. Sam berberys ma wiele wartości prozdrowotnych. Zawiera witaminy C, E, karotenoidy, pektyny, rutynę, eskulinę i sole mineralne. W przemyśle cukierniczym berberys nazywany jest nawet polską cytryną gdyż używa się berberysu w zastępstwie cytryny.

Na jesieni dam znać jak smakuje berberysówka.

Kolorowe berberysy

Ślicznie wyglądają teraz wszystkie odmiany berberysów o purpurowo-brązowych liściach. W Żyrardowie w Parku Dittricha powstał zakątek z ławeczkami a w pobliżu posadzono właśnie takie berberysy. Są jeszcze młode więc nie za wysokie - nie przekraczają jeszcze półtora metra. Co ciekawe wszystkie ładnie zaowocowały. Owocem jest czerwona jagoda, chętnie zjadana w zimę przez ptaki.

Z informacji, które można znaleźć w literaturze okazuje się, że owoce nadają się też do celów kulinarnych. Z dojrzałych owoców berberysu wytwarza się soki, dżemy, konfitury i wina. W przemyśle cukierniczym używa się go w zastępstwie cytryny. Niestety jego zbiór nie jest łatwy. Gałązki zaopatrzone są w bardzo ostre i cienkie ciernie.

Berberys zimozielony

W słońcu i w śniegu wspaniale prezentują się zimozielone berberysy. Najczęściej są to cierniste krzewy do 1,5 metra wysokości. Rzadko są to mini drzewka. Ich wadą są niestety małe odporności na wiosenne przymrozki, które potrafią uszkodzić całe końcówki pędów. Z moich obserwacji natomiast wynika, że dość dobrze przetrzymują zimy, nawet do - 30 stopni mrozu. A co ważne, uszkodzenia poprzymrozkowe dość ładnie się regenerują.

Czekam już na wiosnę. Może w tym roku pojawią się kwiaty i owoce na moim berberysie?