Najwcześniej kwitnące różaneczniki

Postanowiłem zapoczątkować wpis, w którym będę zbierał gatunki najwcześniej kwitnących u nas różaneczników (Rhododendron). Chodzi o takie marcowo-kwietniowe kwitnienia, zanim cała masa innych różaneczników zakwitnie w naszych ogrodach. 

Na początek ten najbardziej kojarzący się z wczesnym kwitnieniem - różanecznik dahurski (Rhododendron dauricum). To krzew o rozłożystym pokroju, szerokości do 1,5 metra, młode pędy łuskowate i owłosione. Liście grube i skórzaste, niektóre długo utrzymujące się, eliptyczne do owalnych, wierzchołek zaokrąglony, górna powierzchnia z krótko owłosionym nerwem głównym, poza tym nagie. Dolna powierzchnia gęsto łuskowata. Różanecznik dahurski ma zazwyczaj jaskraworóżowe, fioletowe kwiaty. Są pojedyncze, rozwijają się na końcach gałęzi, korona o otwartym, lejkowatym kształcie, wielkości 14–21 mm, zewnętrzna powierzchnia owłosiona. Liczba pręcików 10, zalążnia łuskowata, poza tym naga, wcięta poniżej słupka dziesiątkowego.

Pochodzi z Rosji, od wschodniej Syberii aż po Pacyfik, a także z północno-wschodniej Mongolii, północno-wschodnich Chin, Korei i Japonii. Jest jednym z najwcześniej kwitnących rododendronów, ukazując kwiaty zazwyczaj już w zimę, czasami nawet wtedy, gdy na ziemi leży śnieg, ale w niektórych latach pojawia się później.

Kolejny wcześniak to różanecznik Ledebour'a (Rhododendron ledebourii). On systematycznie uważany jest za odmianę różanecznika dahurskiego. Ma liście bardzo ciemnozielone, utrzymujące się przez zimę. Niedawno nadano mu odrębny status specyficzny, jako Rhododendron ledebourii, ponieważ zajmuje odrębny obszar w Ałtaju i wschodniej Syberii, gdzie nie pokrywa się z typowym Rhododendron dauricum. Dla mnie osobiście oba te krzewy wyglądały bardzo podobnie.

Trzeci, konkurujący o palmę pierwszeństwa w kwitnieniu różanecznik to różanecznik ostrokończysty (Rhododendron mucronulatum). On różni się od tych poprzednich tym, że gdy rozpoczyna kwitnienie to ma same pojedyncze, drobne liście. Pochodzi z Dalekiego Wschodu, porasta północne i wschodnie Chiny, Koreę oraz Japonię. Rośnie tam do 3 metrów wysokości. U nas osiąga maksymalnie 1,5 metra wysokości. 

Kwiaty ma różowawe, czasem nawet jaśniejsze z delikatnymi kropkami na górnym płatku. Są dzwonkowate o średnicy ok. 4 cm, składają się z 5 płatków i 10 ciemnopurpurowych pręcików. Zebrane są pojedynczo lub po 3-6 sztuk na wierzchołkach pędów. Liście eliptyczne do delikatnie lancetowatych, cienkie, zakończone małym, ostrym wyrostkiem. Właśnie od tego ostrego zakończenia pochodzi jego nazwa. Czasami brzmi ona ostrokrzew kończystolistny. Jesienią większość liści opada, i tylko nieliczne pozostają na zimę. W Polsce na zimę traci wszystkie liście.

Najwcześniej kwitnący jesion w Polsce

Jesion wąskolistny (Fraxinus angustifolia) to najwcześniej kwitnący jesion w Polsce. Potrafi zakwitnąć już w połowie marca. Pozostałe spotykane u nas jesiony (wyniosły, pensylwański, mannowy, oregoński i amerykański) jeszcze są w śnie zimowym. Ich pąki nie zmieniły swojego stanu.

Mam w Warszawie kilka ulubionych drzew jesionu wąskolistnego odmiany "Raywood". Nic sobie nie zrobiły z ostrych mrozów. Już kwitną - pąki się otworzyły i pojawiły się małe, drobne acz charakterystyczne kwiaty. Nie posiadają ani kielicha, ani korony. Urocze, nieprawdaż?

Olcha czarna kończy kwitnienie

Olcha czarna (Alnus glutinosa) kwitnie w zależności od sprzyjającej aury już z początkiem lutego. W tym roku zaczęła później. Kwitnienie następuje przed rozwojem liści. Ponieważ jest drzewem jednopiennym - podobnie jak leszczyna - to na tej samej roślinie spotkamy kwiatostany męskie i żeńskie. Męskie to te długie, zwisające kotki. One bardzo alergizują i pylą na żółto. Żeńskie to te małe, purpurowe szyszeczki, z których później uformułują się zielone, bardzo specyficzne dla tego rodzaju drzew, owoce. 

 Zobaczcie, jak udało mi się zajrzeć do wnętrza takiego męskiego kwiatostanu i co on zawiera:

Pyli leszczyna pospolita - uwaga alergicy

W tym roku nieco później, ale właśnie zaczęło się kwitnienie leszczyny pospolitej (Corylus avellana). W końcu to jeden z pierwszych symptomów nadchodzącej wiosny. Długie, zwisające kotki zółtosłomkowej barwy to kwiatostany męskie. To one wytwarzają znaczne ilości alergizującego pyłku, który jest przenoszony przez wiatr. Kwiaty żeńskie to małe, purpurowe znamiona słupków wysuwające się z pąków. Na zdjęciach ładnie widać różnice między kwiatami, a ponieważ leszczyna pospolita jest gatunkiem jednopiennym, to oznacza, że na tym samym drzewie/krzewie występują zarówno kwiaty męskie i żeńskie. 

Na pierwszych zdjęciach udało mi się ładnie uchwycić unoszący się pyłek.

Kwitnie morela japońska, śliwa chińska 'Beni-chi-dori'

Pierwsze wiosenne spotkanie z tym drzewkiem jest małym szokiem. To jest po prostu bajka. Prunus mume 'Beni-chidori' znane jest u nas pod nazwą morela japońska, a tak naprawdę to śliwa chińska 'Beni-chidori'. Drzewko na początku kwietnia kwitnie (czasami już w marcu, a przy bardzo łagodnych zimach nawet pod koniec lutego) mega obficie ciemnoróżowymi, uroczymi małymi kwiatami. Kwiaty jednak nie przypominają zwykłych kwiatów popularnych śliw czy morel. Są pięciopłatkowe i rosną na krótkich szypułkach, na tyle krótkich, że wyglądają jak przyklejone do gałązek. Ciekawy efekt w ogrodzie.

Morela japońska nie jest do końca mrozoodporna. Przy większych mrozach potrafi przemarznąć. Graniczną temperaturą jest -20°C. Warto zatem wybrać dla niej stanowisko ciepłe i osłonięte od zimnych wiatrów. Efekt będzie piorunujący.

Jest do zdobycia w naszych szkółkach. Podobno owocuje - małe, żółte śliweczki nie są jednak zbyt smaczne.

Kwitnie świdośliwa Lamarcka

2 tygodnie po wypuszczeniu pąków kwiatowych świdośliwa Lamarcka (Amelanchier ×lamarckii) zakwitła. Obserwowałem drzewko dzień po dniu. Gdyby nie kapryśna pogoda i nocne przymrozki to proces ten trwałby krócej. Od wczoraj w centrum kraju już kwitnie. Nie całe drzewo jest jednak obsypane kwieciem. Kwitnienie jest stopniowe.

Warto zwrócić uwagę na liście. Teraz podczas kwitnienia są purpurowobrązowe i złożone wzdłuż nerwu na pół. Spodem są delikatnie owłosione. To z biegiem dni się zmieni i włoski znikną. To charakterystyczna cecha dla tego gatunku świdośliwy.

Kwiaty białe zebrane w luźnych gronach. Kwiatostan składa się z siedmiu do dwunastu kwiatów i skierowany jest w tym samym kierunku co pęd lub lekko zagięty do góry. Kwiat szczytowy zazwyczaj rozwija się jako pierwszy.

Zestawienie białych kwiatów na tle purpurowych liści wygląda dość oryginalnie.

Kwitnie klon czerwony

Rok temu natknąłem się na początek kwitnienia klonu czerwonego (Acer rubrum). On jak zapewne wiecie dość wcześnie zakwita. To razem z klonem srebrzystym pierwsze kwitnące w Polsce klony. Zazwyczaj ma to miejsce pod koniec marca. To przedwiośnie jest jednak cieplejsze i odnotowujemy jego kwitnienie w I połowie marca. 

Jest jeszcze mega rzadko spotykany u nas mieszaniec - klon Freemana (Acer x freemanii), powstały w wyniku skrzyżowania klonu czerwonego (Acer rubrum) i klonu srebrzystego (Acer saccharinum). O nim muszę kiedyś zrobić osobny wpis.

W tym roku trafiłem właśnie na pełnie kwitnienia klonu czerwonego. Pąki są już całkowicie otwarte. Drzewo klonu czerwonego było oblepione ciemnoczerwonymi kwiatami. Gdyby to była magnolia albo katalpa to wszyscy by się zachwycali. Jednak kwiaty klonów nie są spektakularnie duże, więc rzadko kto takie kwitnienie w ogóle zauważa. A szkoda. Zobaczcie te długie pręciki: