W lasach i na ich skrajach spotkać można teraz kwitnącą trzmielinę brodawkowatą (Euonymus verrucosus). Kwiaty ma dość nietypowe, jak na kwiaty trzmielin. Są małe, niepozorne, czterokrotne i wiszą na długich i cienkich ogonkach. Mają przytłumioną, blado zielonkawą barwę i bladoczerwonawe płatki korony. Wyglądają, jak malutkie polne kwiatki.
Kwitnienie nie jest tak obfite, jak u siostrzanej trzmieliny pospolitej. Sami zobaczcie - tak kwitnie trzmielina brodawkowata:
Coraz rzadziej można spotkać w naszych lasach trzmielinę brodawkowatą (Euonymus verrucosus). W sumie to w Polsce występują dwie trzmieliny - najczęściej trzmielina pospolita i właśnie trzmielina brodawkowata. Trzmielina pospolita rośnie i w lasach, i na skraju dróg, i trafia się w miastach. Jest większym drzewem. Brodawkowata głównie w lasach i zaroślach. Nie wymaga słonecznych stanowisk do kwitnienia i owocowania.
Trzmielina brodawkowata w Polsce osiąga swoją północną i zachodnią granicę zasięgu. Jest gatunkiem wschodnio-europejskim - głównie rośnie w części europejskiej dawnego ZSRR. Generalnie w Polsce spotkać ją można w Górach Świętokrzyskich, Borach Tucholskich i na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Ja odkryłem kilka jej stanowisk na Mazowszu.
Trzmielina brodawkowata bardzo różni się od swej krewniaczki. Przede wszystkim zwróćcie uwagę na brodawki na jej korowinie i pędach. Gałązki są nimi oblepione. Stąd pochodzi przecież nazwa tego drzewa. Druga różnica to dużo mniejsze liście osadzone na bardzo krótkich ogonkach. No i owoce. Tu nawet amator zobaczy dużą różnicę. Różowe torebki są mniejsze, wiszą na bardzo długich i cienkich szypułkach, początkowo są zielonokremowe, po dojrzeniu odkrywają czarne, kuliste nasiona, które okryte są tylko do połowy pomarańczową osnówką. Różnica jest też w terminie dojrzewania owoców. Trzmielina brodawkowata już dojrzewa, natomiast trzmielina pospolita jeszcze nie otworzyła swoich torebek. Zobaczcie zdjęcia z dzisiejszego spaceru:
I kilka zdjęć trzmieliny pospolitej dla porównania. Nieprawdaż, że trudno je pomylić?
Wrzesień to czas dojrzewania owoców trzmielin. To bardzo dekoracyjne, małe drzewa do każdego ogrodu. Urocze zwłaszcza teraz w czasie owocowania. Przeróżne kolory od różów, po czerwienie i fiolety od razu przyciągają wzrok.
Trzmielina sachalińska (Euonymus sachalinensis), zwana czasami trzmieliną płaskoogonkową, należy do tych trzmielin z nieco większymi owocami niż nasze trzmieliny. Przypominają one nieco owoce trzmieliny szerokolistnej i trzmieliny wielkoskrzydłej. Są to czerwonawe, 4.komorowe torebki ze zwisającymi, pomarańczowymi nasionami w osnówkach. Trzmielina sachalińska wyróżnia się tym, że jesienią liście stają się czerwone.
Wyjątkowe okazy, takie jak ten w arboretum Hørsholm na Uniwersytecie w Kopenhadze, mogą stać się drzewami o wysokości do 4 metrów. U nas tak wysoka nie rośnie. Osiąga góra 2,5 metra.
Odmiana 'Sancho', która jest bardziej obficie kwitnąca niż jej rodzic, jest laureatem Nagrody Zasługi Ogrodniczej Królewskiego Towarzystwa Ogrodniczego.
W niecały miesiąc po kwitnieniu na trzmielinie pospolitej można już dojrzeć zielone, niedojrzałe owoce. Wyraźnie widać, jak tworzy się czterograniasta torebka. Już osiągnęła swój końcowy rozmiar. Teraz tylko nastąpi ostateczny podział komór i wytworzenie się nasionek, a na koniec owoc przybierze różowawy kolor. Potem się otworzy i widać będzie cztery nasionka. Bardzo mi się podobają te owoce.
Mam dobre miejsce obserwacyjne, gdzie rosną trzmieliny pospolite. Takie przy drodze. Czasami tam wracam, aby obserwować postępy w rozwoju tych drzewek. To co teraz spotkałem mocno mnie zaskoczyło. Trzmielin nie było! Gałązki bez liści były owite białym kokonem, jak na scenie filmu z sagi o Obcych. Ale to się działo na poważnie. Liści już nie było. Aż strach podejść i robić zdjęcia. Wszędzie te pajęczynowe oprzędy.
Po pewnym momencie dopiero dostrzegłem gąsienice, setki gąsienic, które pożerały ostatnie liście trzmielin. Koszmar ale i zarazem ciekawostka. Widok zjawiskowy. Ten szkodnik to namiotnik trzmieliniaczek (Hyponomeuta evonymi). Niszczy całe drzewa i przechodzi na kolejne. Jak osiągnie odpowiednie rozmiary to przemienia się w motyla. Pomaga tylko oprysk - oczywiście zastosowany dość wcześnie. Teraz to już tylko można wyciąć całe drzewa do zera.
Trzmieliny coraz częściej kojarzą nam się z dekoracyjnymi gatunkami i odmianami. Albo tymi ze skalniaków czy zimozielonymi pnączami, jak trzmielina Fortune'a. Te w formie drzewek jeszcze rzadko goszczą w naszych ogrodach - dużo łatwiej spotkać je w ogrodach botanicznych. A jest przecież trzmielina pospolita. Stały bywalec naszych lasów (głównie na brzegach). Porasta też pobocza, wyżyny, niskie góry i pola. Wszędzie tam, gdzie jest trochę wilgoci. Tak się składa, że kiedyś posadziłem jedno drzewko i mogę je obserwować non stop.
Trzmielina szerokolistna (Euonymus latifolius) to jedna z trzmielin o bardzo dużych liściach. Wyjątkowych, jak na znane u nas trzmieliny. Ale nie tylko liście są urodziwe u tej trzmieliny. Owoce - czerwonawe torebki ze zwisającymi pomarańczowymi osnówkami też imponują urodą i wielkością. Osiągają do 3 cm średnicy i są 4. albo 5.kanciaste. Dlatego też trzmielina ta zwana jest często wielkoowocową. Dodatkowo warto wspomnieć - co widać na zdjęciach - trzmielina ta owocuje bardzo obficie.
Trzmielina szerokolistna pochodzi z Europy Południowej i Azji Mniejszej. Jest raczej mrozoodporna, choć lepiej ją sadzić na stanowiskach osłoniętych. Rośnie góra do 5 metrów wysokości. Nie ma żadnych wymagań glebowych. Polecam.
