Tulipanowiec amerykański 'Ardis' do małych ogrodów

Zawsze podziwiam działkowców sadzących tulipanowca amerykańskiego w ogrodzie. Piękne drzewo ale nie wszyscy są świadomi, jak wielkie rozmiary potrafi osiągnąć. Największe w Polsce tulipanowce przekraczają 30 metrów wysokości i 500 cm w obwodzie. To są urokliwe olbrzymy, które zajmą dużą część działki i padających promieni słonecznych. Najlepszym miejscem dla nich są duże parki i duże ogrody.

Jeśli już chcemy tulipanowca to wybierajmy odmiany karłowate i wolno rosnące. Taką jest tulipanowiec amerykański 'Ardis' (Liriodendron tulipifera 'Ardis') - drzewo o zwartym pokroju, osiągające po latach góra 6–7 metrów wysokości. On też pięknie wygląda i przebarwia się jesienią na żółte barwy. Jego liście nie są tak duże - rosną do 30% wielkości typowych dla gatunku. Całość tworzy efekt takiego a'la bonsai. 

Odmiana została znaleziona przez panią Ardis Sonneman, uprawiana w jej ogrodzie w Vandalii (stan Illinois w USA) i nazwana jej imieniem w 1970 roku. 

Tak się 'Ardis' prezentuje jesienią:

Orzech włoski 'Leopold'

Orzech włoski 'Leopold' (Juglans regia) to kolejna odmiana tego orzecha, po odmianie 'Laciniata', o strzępiastych, powcinanych liściach. W tym przypadku liście są dużo mocniej powcinane. Blaszka liściowa jest zredukowana do minimum. Odmiana 'Leopold' wyselekcjonowana została przez szkółkarza Leopolda Dudka w latach 60. XX wieku w Zagórniku pod Wadowicami. Ten orzech włoski owocuje dość obficie i wydaje smaczne owoce - orzechy są średniego rozmiaru. Owocuje w 2-3 roku po posadzeniu.

Drzewo rośnie bardzo silnie, wykształcając szeroką koronę na masywnym pniu. Rośnie do 10 - 15 metrów wysokości i niewiele mniejszej szerokości. Nadaje się zarówno jako drzewo użytkowe jak i ozdobne, pięknie przebarwiając się na żółte barwy jesienią. Idealne jako soliter w średniej wielkości ogrodzie. Piękna, użytkowa polska odmiana dla kolekcjonerów drzew.

Dąb biały jesienią

Dąb biały (Quercus alba) to niemały rarytas dendrologiczny w naszych parkach. Myślę, że rośnie ich w skali kraju, poza kolekcjami dendrologicznymi, maks kilkadziesiąt drzew. Czasami spotyka się go pod nazwą dąb amerykański - zapewne dlatego, że w naturze rośnie we wschodniej części Ameryki Północnej (południowo-wschodnia Kanada i wschodnie stany USA). Uznawany tam jest za jedno z najbardziej okazałych drzew gdyż osiąga wysokość do 30–45 metrów U nas potrafi dorosnąć do 10 metrów wysokości. Dąb biały cechuje się dość wysoką mrozoodpornością.

Liście ma długie, odwrotnie jajowate, ku nasadzie klinowato zwężone. Posiadają od pięciu do dziewięciu klap i osiągają 13–23 cm długości i połowę tej wielkości w szerokości. Górna powierzchnia liści jest ciemnozielona i błyszcząca, dolna zaś – jasna lub sina, początkowo pokryta delikatnym meszkiem.Z wierzchu są ciemnozielone i delikatnie błyszczące, od spodu niebieskawe lub sinozielone, nagie. Jesienią ślicznie przebarwiają się na przeróżne odcienie czerwieni. Część liści jest środkiem zielona, a na brzegach czerwienieje. Bajkowo to wygląda.

Nazwa biały pochodzi od białawej korowiny, którą w naturze posiada. W polskich warunkach jednak jej się nie uświadczy. Kolor kory jest zazwyczaj szarawy.

Kłokoczka południowa potrafi się ładnie przebarwić

Kłokoczka południowa (Staphylea pinnata) teoretycznie występuje naturalnie w Polsce, ale szczerze to ja po za ogrodami botanicznymi i arboretami nigdy jej tak swobodnie rosnącej w lasach nie spotkałem. To śliczny krzew, szczególnie teraz jesienią, gdy przebarwia się na słomkowe, delikatne żółte barwy. Te rośliny, które są wystawione na ekspozycję słoneczną potrafią przyjąć nawet żółtopomarańczowe barwy. Owoce - nadęte torebki też są już kolorowe.

Poeksperymentowałem trochę graficznie z AI - zobaczcie jakie przebarwienia kłokoczki południowej proponuje:

Przepiękne przebarwienia klonu Freemana -> seria klony jesieni (10)

2,5 roku temu obiecałem opisać klon Freemana  W końcu nadarzyła się okazja, gdyż właśnie dziś spotkałem przeuroczo przebarwiające się drzewka tego klonu. Klon Freemana (Acer x freemanii) to mieszaniec powstały w wyniku skrzyżowania klonu czerwonego (Acer rubrum) i klonu srebrzystego (Acer saccharinum). Trafia się wśród nowych nasadzeń w miastach. 

Klon ten występuje w USA w naturze w miejscach, gdzie zasięgi występowania rodzicielskich gatunków się pokrywają. Był też sztucznie wyhodowany w USA National Arboretum przez Olivera Freemana w 1933 roku. Potrafi osiągnąć tam do 20–25 metrów wysokości. Gałęzie ma wyprostowane, tworząc zaokrągloną lub owalną koronę. Kora srebrzystoszara. Liście pośrednie między rodzicami, w sezonie zielone a teraz jesienią przebarwiają się na czerwono lub żółto u niektórych odmian. Spodnia strona jaśniejsza ale nie aż tak bardzo jasne, jak u klonu czerwonego. Skrzydlaki o długości 3–6 cm, prążkowane. Mieszaniec ten charakteryzuje się większą odpornością na chłód i suszę, odziedziczoną po klonie cukrowym i pięknymi jesiennym barwami odziedziczonymi po klonie czerwonym.

Klony te zazwyczaj wykazują cechy pośrednie ale ich rozróżnienie bywa trudne ze względu na dużą zmienność. Pięcioklapowe liście przypominają bardziej klon srebrzysty, jednak środkowa klapa rzadko bywa wyraźnie podzielona na mniejsze płaty.

U nas często klon Freemna spotykany jest w odmianach, a najbardziej znane odmiany to 'Armstrong', 'Celzam', 'Elegant', 'Autumn Blaze Jeffersred','Scarlet Sentinel'. Te moje spotkane drzewka to 'Autumn Blaze Jeffersred', charakteryzująca się piorunującymi jesiennymi przebarwieniami. Odmiana została wyselekcjonowana pod koniec lat 60. poprzedniego stulecia przez Glenna A. Jeffersa z Fostorii w stanie Ohio. Charakteryzuje się bardzo szybkim wzrostem i tworzy owalną koronę. Sami zobaczcie te kolorki:

Amorfa krzewiasta przebarwia się na żółto

Amorfa krzewiasta zwana czasami amorfą drzewiastą (Amorpha fruticosa) zaczęła gubić swe złożone liście składające się z małych listków. Listków jest zawsze nieparzysta liczba. Część z nich już przebarwiła się na żółto. Nie wszystkie jednak. Krzew amorfy jest żółtozielony teraz. Wiele listków już się oderwało i na gałązkach widać same osadki liściowe.