Arboretum w Chwalęcicach ma 5 lat

Arboretum w Chwalęcicach jest prawdopodobnie najmniejszym z polskich arboretów. Zajmuje wraz ze szkółką roślin, zabudowaniami i pasieką obszar 1,07 ha. Specjalnością kolekcji są rośliny miododajne, które właściciel uprawia zwykle od nasionka. Arboretum to jest dość nowym miejscem na mapie turystyki ogrodowej i bardzo polecam wycieczkę do tego zielonego miejsca. Leży ono 5 km na północ od Gorzowa Wielkopolskiego i zwane jest Ogrodem Stu Lip.

W latach 2014 – 2018 znajdowała się tu bardzo bogata kolekcja roślin zielnych mogąca konkurować z kolekcjami ogrodów botanicznych. Na bazie zdobytych doświadczeń w uprawie i obserwacji zainteresowania pszczół kwiatami poszczególnych gatunków powstały książki: "Rośliny miododajne" oraz "Atlas roślin miododajnych". Zdecydowana większość zdjęć znajdujących się w tych ponad 400-stronnicowych pozycjach została wykonana na terenie obecnego Arboretum. 20 lat temu autor tych pozycji - Marek Pogorzelec - poprosił mnie o kilka zdjęć kwitnących drzew i one też wzbogacają jedną z tych książek. Mam ją do dziś. Tak zaczęła się moja obserwacja tego wspaniałego hobbysty, pasjonata roślin miododajnych i pszczelarstwa.

Po jakimś czasie kolekcja roślin się bardziej sformalizowała i powstał pomysł założenia arboretum. Oficjalne otwarcie Arboretum w Chwalęcicach miało miejsce 19 czerwca 2021 roku, więc obecnie obchodzony jest już jubileusz 5-lecia Arboretum. Z okazji jubileuszu 19-20 czerwca planowane są tam imprezy towarzyszące, na które organizatorzy serdecznie zapraszają. Szczegółowe informacje można znaleźć na plakatach.

Specjalnością Arboretum w Chwalęcicach są najwartościowsze dla pszczół drzewa – lipy. Można tu zobaczyć komplet gatunków, uznanych w najnowszej monografii poświęconej tym drzewom (Donald Pigott, Lime-trees and basswoods: a biological monograph of the genus Tilia, Cambridge; New York: Cambridge University Press, 2012). W 2024 roku kolekcja zyskała status Kolekcji Narodowej.

Dla dwóch znajdujących się tu gatunków lip nasze zimy są zbyt zimne, drzewa zimą wstawiane są do szklarni. Właściciel kolekcji jest autorem książki opisującej po raz pierwszy po polsku gatunki lip dotąd nie uprawiane u nas.

W trakcie imprezy jubileuszowej, na którą zaprasza również współorganizator - Nadleśnictwo Kłodawa - będzie można wysłuchać ciekawych prelekcji, wystąpi między innymi dr Ondrej Ottomansky - specjalista od lip z Uniwersytetu Przyrodniczego w Pradze. Uczestnicy konferencji "Tam gdzie natura spotyka ludzi z pasją" otrzymają nową książkę Marka Pogorzelca poświęconą Arboretum oraz innym atrakcjom przyrodniczym Ziemi Gorzowskiej. Książka ma niewielki nakład i nie będzie dostępna w sprzedaży.

Wydarzenie ma dofinansowanie ze środków Powiatu Gorzowskiego. Partnerami są: Gmina Kłodawa, Gorzowski Rynek Hurtowy i Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. Impreza odbywać się będzie pod honorowym patronatem Starosty Powiatu Gorzowskiego.

Podczas imprezy, w dniach 19-20 czerwca, będzie możliwość zakupu lip nie oferowanych do sprzedaży, będących nadwyżkami przy okazji tworzenia kolekcji. Miłośnicy rzadkich roślin będą w tych dniach mogli kupić również bardzo rzadkie gatunki dębów i inne dendrologiczne perełki.

Organizatorzy liczą na ciekawe i inspirujące rozmowy, również przy ognisku. Zapraszam do udziału w tym pięknym jubileuszu. Jeśli ktoś poszukuje noclegi to z tego co się dowiedziałem - część gości skorzysta z noclegu w "Agroturystyce Nad Brzegiem Jeziora" w Kłodawie.

Otrzymałem od Pana Marka kilka zdjęć z arboretrum, żeby zachęcić wszystkich do odwiedzaenia Arboretum w Chwalęcicach i jego pięknej kolekcji.

Widok na kolekcję lip


Lipa Henry'ego (Tilia henryana)


Tilia endochrysea


Tilia kiusiana


Lipa drobnolistna 'Radziul' (Tilia cordata 'Radziul')


Tilia concinna


Tilia paucicostata


Lipa chińska (Tilia chinensis)


Lipa chińska - liście jesienią (Tilia chinensis)

To są prawdziwe rarytasy dendrologiczne - cuda. Muszę się tam wybrać.

Trzmielina korkowa otwiera kwiaty

Kilkanaście dni temu porównałem dwie, dość podobne trzmieliny - korkową i oskrzydloną, która jest bardzo częstym gościem w naszych ogrodach czy miejskich zieleńcach i skwerach. Trzmielina korkowa (Euonymus phellomanus) to rzadkość, która właśnie teraz otwiera pąki kwiatowe i zaczyna kwitnąć. Dużo później niż to miało miejsce u trzmieliny oskrzydlonej. W ogóle to jedna z później kwitnących u nas trzmielin. 

Jej kwiaty są większe i bardziej przypominają kwiaty naszej rodzimej trzmieliny zwyczajnej niż kwiaty trzmieliny oskrzydlonej. Kwitnienie jest mniej obfite ale kwiatów jest dużo. Kwiaty od trzech do siedmiu na kielichu o długości 2 cm, czteropłatkowe z ciemnymi, fioletowymi pylnikami. Kwiaty wydzielają charakterystyczny, dość ostry zapach. Są pożytkiem ale nie wabią takich mas owadów zapylających jak np. trzmielina Hamiltona (Euonymus hamiltonianus), która wg mnie jest w tym rekordzistką. 

Owoce są większe, różowawe ale o nich napiszę kiedyś osobne porównanie. Podziwiajmy teraz kwitnienie trzmieliny korkowej:

Jesion wyniosły 'Zygmunt Krasiński'

Dziś przedstawię bardzo ciekawy rarytas dendrologiczny. Jesion wyniosły ma liście złożone nieparzystopierzaste składające się zazwyczaj z 3 do 7 par listków, a najczęściej z 5 par. Spotyka się też jego formę jednolistkową - odmianę 'Diversifolia' o liściach pojedynczych, ząbkowanych na brzegu. Dużo większym zaskoczeniem jest jego odmiana 'Zygmunt Krasiński' (Fraxinus excelsior 'Zygmunt Krasiński'). Ona też jest jednolistkowa, rzadziej trójlistkowa. Odmiana została wyselekcjonowana w zabytkowym parku w Opinogórze pod Ciechanowem, gdzie mieściła się siedziba rodu Krasińskich. Obecnie mieści się tam Muzeum Romantyzmu. 

Jesion wyniosły 'Zygmunt Krasiński' ma liście bardziej wydłużone niż u odmiany 'Diversifolia'. Wiszą na długich ogonkach. Rozmieszczone są po kilka sztuk na węźle. Miałem też wrażenie, że one są bardziej zielone. Generalnie to niezły rarytas dla hobbystów i kolekcjonerów drzew. Odmiana jednak nie nadaje się do małych ogrodów. Osiąga ponad 10 metrów wysokości.

Oto zdjęcia jesionu wyniosłego 'Zygmunt Krasiński':

Dwutarczka kwiecista (Dipelta floribunda) - rzadkości dendrologiczne cz.39

W Polsce spotkać można dwa gatunki dipelty zwanej dwutarczką - dipeltę junnańską (Dipelta yunnanensis) oraz dużo rzadziej dipeltę kwiecistą (Dipelta floribunda). Ta junnańska była już kilkukrotnie przeze mnie opisywana. Dziś czas na jej krewną z chińskich prowincji Gansu, Guangxi, Hubei, Hunan, Shaanxi, Sichuan.

Dipelta kwiecista (Dipelta floribunda)

Dipelta pochodzi z rodziny przewiertniowatych (należą też do niej podobna z kwiatów kolkwicja, abelia, krzewuszka czy heptakodium i suchodrzew) i uznawana jest za krzew. Chociaż moim zdaniem można ją z powodzeniem zaliczyć do drzew. Dipelta kwiecista którą spotkałem miała gruby pień i osiągnęła ponad 6 metrów wysokości. To duża roślina. Co ciekawe jest rzadziej spotykana u nas, a jest bardziej mrozoodporna. W zasadzie w pełni wytrzymuje nasze zimy. 

Cechą charakterystyczną jest pięknie łuszcząca się korowina oraz jasne kwiaty w kształcie dzwonków z charakterystycznymi tarczowatymi przylistkami. Dipelta kwiecista kwitnie dużo obficiej - nazwa zobowiązuje. Gałązki są oblepione kwieciem. Kwitnienie zaczyna się u nas w III dekadzie maja, a czasami już w połowie miesiąca. Trochę wcześniej niż u tej drugiej junnańskiej. Kwiaty często występują parami na końcach gałęzi. Szypułki do 2,5 cm, zalążnie z 4 przylistkami, ściśle przyrośnięte do podstawy. 2 zewnętrzne przylistki rosną do tarczowatych skrzydeł o szerokości do 2,5 cm. Są takiej a'la papierowe, pergaminowe z widocznymi żyłkami. Kielich kwiatowy jest 5-płatkowy do podstawy, z gruczołowymi włoskami, łatki liniowe, 5–7 mm. Korona biała, delikatnie różowa, dolna warga zaznaczona na pomarańczowo, wąsko cylindryczna u nasady, dzwonkowata u góry. Pręciki prawie tak długie jak rurka korony. Szyjka często nieco dłuższa niż rurka korony, naga lub słabo owłosiona.

Liście jajowate do lancetowatych, całobrzegie, większe gdyż osiągają do 12 cm długości i 7 cm szerokości. Czubek liścia ostry. Ogonek liściowy 1 cm długości.  

W czasie kwitnie dipelta kwiecista prezentuje się tak ślicznie:

Krzewuszka 'Eva Rathke'

Ciekawą, kolumnową odmianą krzewuszki (Weigela) jest odmiana 'Eva Rathke'. To małe drzewko lub krzew o wyprostowanym pokroju, ale z gałązkami rozrastającymi się na boki. Można by rzec, że jedna z nielicznych odmian kolumnowych. Roślina rośnie do 2,5 metra wysokości. Liście ciemnozielone, dość duże, jak na krzewuszkowe, gdyż potrafią osiągnąć 10 cm długości i 7 cm szerokości. Owalne kształtem ale z ostrym końcem. Kwiaty podobne do tych u odmiany 'Bristol Ruby' krzewuszki cudownej. Są duże, dzwonkowate, 5-krotne, ciemnoczerwone, wyrastają w kącikach liści. 'Eva Rathke' kwitnie od końca maja.

Odmiana istnieje na rynku już ponad 130 lat. Odmianę tę wyhodowali Rathke i Sohn w Pruszczu około 1891 roku, który wtedy należał do Niemiec. Stało się to najprawdopodobniej w wyniku skrzyżowania krzewuszki koreańskiej (Weigela coraeensis) z krzewuszką kwiecistą (Weigela floribunda).

Klon strzępiastokory - kwiaty i owoce

Klon strzępiastokory (Acer griseum) rośnie w moim ogrodzie od 2009 roku. Ponad 15 lat potrzebował, aby pierwszy raz zakwitnąć. To miało miejsce rok temu. Kwiatów było kilkanaście sztuk. Pojawiły się wraz z rozwojem liści pod koniec kwietnia. Kwiaty są żółte, 5-krotne, szypułki krótkie, lekko owłosione, 2–3 cm długości. Działki kielicha jajowate, płatki tej samej długości co działki kielicha, jajowate i przy wierzchołkach węższe. Pręcików jest 10 do 14 sztuk, lekko wystających z kwiatu, osadzone są na wewnętrznych brzegach tarczy nektarowej. Bardzo ładnie się komponują na tle purpurowych, owłosionych pierwszych listków.

Niestety kwiaty nie zawiązały w ogóle owoców. W tym roku było już inaczej. Na początku maja pojawiły się pierwsze owoce i co ważne utrzymały się na gałązkach do dziś dnia. Skrzydlaki są początkowo zielonkawe i ułożone równolegle. Zwisają na owłosionych ogonkach.

Skrzydlaki docelowo osiągną 4 cm długości każdy i będą rozpostarte pod kątem prostym do prawie wyprostowanego. Są dość grube w porównaniu z naszymi klonami. Na jesieni ściemnieją, a na gałązkach będą wisiały aż do przedwiośnia kolejnego roku. 

Po miesiącu już wyglądają tak: