Pochodzenie judaszowca Griffitha

Na ostatnich targach Zieleń to Życie w Konkursie Roślinnych Nowości 2026 mogliśmy podziwiać bardzo oryginalne, niewysokie drzewko - judaszowiec Griffitha w odmianie o niebieskoszarym ulistnieniu 'Blue Lagoon', czyli błękitna laguna. Odmiana pochodzi z Belgii i została wprowadzona na rynek w 2025 roku. Jest dość mrozoodporna. Nadaje się do małych ogrodów.

Mniej jednak zaciekawił sam gatunek - judaszowiec Griffitha. Co to za judaszowiec? Czy w Polsce może rosnąć jak pozostałe judaszowce - kanadyjski, południowy i chiński? Przeszukałem moje bazy zdjęć z całej Polski i dotarłem do drzew, które rosną w Polsce na otwartej przestrzeni, a nawet kwitną i owocują! Zdjęcia pochodzą z Krakowa.

Judaszowiec Griffitha (Cercis griffithii)

To niskie drzewo rosnące do 3-5 metrów wysokości pochodzi z Azji Środkowej, Iranu i Afganistanu i został wprowadzony na teren Rumunii. Często zwany jest judaszowcem afgańskim. Jego nazwa pochodzi od nazwiska Williama Griffitha (1810–1845) - wybitnego brytyjskiego lekarza, przyrodnika i botanika. Osobą, która po raz pierwszy formalnie napisała i zdecydowała o tym, że ta roślina nosi imię Williama Griffitha, był wybitny szwajcarski botanik Pierre Edmond Boissier. 

Jego liście przypominają liście judaszowca kanadyjskiego ale są nieco jaśniejsze i bardziej unerwione. Kwitnie bardzo podobnie do pozostałych judaszowców.

Długie owocostany skrzydłorzecha kaukaskiego

Skrzydłorzech kaukaski (Pterocarya fraxinifolia) ma jedne z bardziej oryginalnych owoców. Owoce to małe orzeszki z dwoma okrągławymi skrzydełkami. Budową nieco przypominają małe statki UFO z filmów science-fiction. Owoce zebrane są w długie, zwisające "naszyjniki". Osiągają one do pół metra długości. Na jednym naszyjniku potrafi być kilkadziesiąt orzeszków. Te naszyjniki botanicznie i naukowo są po prostu nietypowymi gronami. Coś pięknego.

Lada dni skrzydłorzechy zaczną się przebarwiać na złote barwy. Owoce natomiast zbledną i zbrązowieją. Wiele z nich zostanie na gałązkach do następnej wiosny.

Powyższe zdjęcia robiłem w Szczecinie i Żelazowej Woli.

Dojrzały owoce jarzębu austriackiego

Jarząb austriacki (Sorbus austriaca) jest u nas dość często spotykany ale bywa mylony i brany za jarząb szwedzki (Sorbus intermedia). W literaturze w różnych atlasach rzadko kiedy w ogóle bywa prezentowany. Najczęściej autorzy zapewne nie byli w stanie go rozpoznać i pomijali jego opis czy druk zdjęcia. 

Sam Seneta w "Dendrologii" poświęca mu ledwie 6 linijek, w atlasie "Drzewa Polski i Europy" Larousse jest ledwie zdanie o nim, że podobny do szwedzkiego, Bugała w "Drzewa i krzewy" nie wspomina o nim. Dużo za to pisze o jarzębie austriackim Staszkiewicz w "Zmienności wybranych krzewów i drzew", wskazując, że powstał w plejstocenie ze skrzyżowania jarzębu pospolitego z jarzębem greckim.

O jego liściach już pisałem, teraz czas na owoce, a owocuje bardzo obficie. Obficiej niż jarząb szwedzki. Owoce ma pięknie pomarańczowoczerwone. No prawie czerwone. Są kuliste z wieloma przetchlinkami, a spodem z delikatnym, jasnym kutnerem. Szypułki owoców brązowawe. We wrześniu owoce już są wybarwione. 

Dzięki tym zdjęciom łatwo rozpoznacie jarząb austriacki, z daleka oba te gatunki wydają się podobne:

Dla porównania jeszcze kilka zdjęć jarzębu szwedzkiego i jego owoców. Po lewej austriacki, po prawej szwedzki, całkiem inny kolor i kształt:

Dąb wodny - rzadkości dendrologiczne cz.42

Spotykając tego dęba zastanawiałem się długo czemu polska nazwa tak odbiega od łacińskiej? Pochodzący z południowo-wschodnich stanów USA dąb wodny po łacinie zwie się Quercus nigra, czyli czarny. Czarny, gdyż jego korowina jest ciemna - szaroczarna, a jego żołędzie dojrzewając robią się czarniawe. Ale dlaczego wodny? Otóż w swojej ojczyźnie występuje on na terenach zalewowych, wilgotnych zboczach, wzdłuż cieków wodnych oraz na obrzeżach bagien, w dolinach rzecznych i miejscach przesiąkania wód, a także na wilgotnych terenach wyżej położonych o glebach gliniastych lub piaszczystych. Jedno i drugie się zgadza, a nawet nasza nazwa jest lepsza, bo ani kora nie jest bardzo czarna ani żołędzie.

Dąb wodny spotykany jest u nas tylko w kolekcjach i ogrodach botanicznych i arboretach. Liście ma dość nietypowe, odwrotnie romboidalne o kształcie odwróconej kielni, czasami eliptyczne lub odwrotnie jajowate. Długie na 10 cm i wąskie, gdyż szerokość nie przekracza 5-6 cm. Najczęściej posiadają 2-3 płytkie klapy. Wiele liści klap nie posiada i przypominają wtedy liście wierzbowe. Są bardzo ładne, soczyście zielone, jesienią żółkną, a niektóre potrafią przyjąć czerwonawe barwy.

Żołędzie dojrzewają w drugim roku, rosnąc pojedynczo lub w parach. Przypominają nieco żołędzie dębu czerwonego. W Polsce nie spotkałem jeszcze owocujących dębów wodnych.

Żółtodrzew amerykański - rzadkości dendrologiczne cz.41

Żółtodrzew amerykański (Zanthoxylum americanum) to pochodzący z Ameryki Północnej krewniak przedstawianego już na moim blogu żółtodrzewu chińskiego (Zanthoxylum simulans). Jest dużo odporniejszy od niego na duże mrozy - potrafi wytrzymać nawet do -30°C. W Polsce to nie lada rarytas dendrologiczny. Rośnie zwykle w formie krzewiastej.

Ogonek liściowy i osadka są gładkie i nieoskrzydlone. Liście złożone, nieparzystopierzaste, ciemnozielone i błyszczące, zazwyczaj składają się z 9 listków. Spodnie strona liścia omszona. Liście jesienią przebarwiają się na złote barwy. Pędy i korowina konarów uzbrojone w ciernie. Kwiaty są bardzo drobne, żółtawozielone, zebrane w skupiska w węzłach pędów z poprzedniego sezonu. Są pachnące i miododajne. Owoc to początkowo czerwonawa, nastepnie czarniawa, aromatyczna kulista torebka pękająca dwiema klapami; nasiona są czarne i błyszczące.