Arboretum w Chwalęcicach przy ul. Lipowej koło Gorzowa Wielkopolskiego to najmłodsze arboretum w Polsce. Oficjalnie tworzono je w czerwcu 2021 roku. Zwane jest Ogrodem Stu Lip. Znajduje się tu największa w Polsce kolekcja uznanych gatunków lip występujących na świecie. Według najnowszej monografii poświęconej lipom, na świecie wyróżnia się obecnie 23 gatunki. Wszystkie te lipy rosną w Chwalęcicach. Jest ich ponad sto czterdzieści odmian! Od wschodniej części ogrodu posadzono lipy z Dalekiego Wschodu z Japonii, Chin. Dalej w kolejności są lipy z Kaukazu, Europy, gdzie występują tylko trzy gatunki lip, a na końcu kolekcji rosną lipy z Ameryki. W 2024 roku kolekcja została pozytywnie zweryfikowana przez Polskie Towarzystwo Dendrologiczne i został jej nadany status Kolekcji Narodowej. Jest to jedna z zaledwie ośmiu Kolekcji Narodowych znajdujących się poza ogrodami botanicznymi finansowanymi ze środków publicznych. To wydarzenie zaświadcza odsłonięta 14 czerwca 2025 roku pamiątkowa tablica.
Arboretum jest własnością prywatną małżeństwa Doroty i Marka Pogorzelców. Kolekcja o powierzchni 0,96 ha, jest udostępniona do zwiedzania, po wcześniejszym telefonicznym uzgodnieniu terminu wizyty. Zwiedzanie jest bezpłatne i odbywa się z przewodnikiem.
Założona w 1996 roku kolekcja roślin miododajnych początkowo miała na celu zgromadzenie i poznanie jak największej liczby gatunków. Obok rodzimych rosły tu rośliny pochodzące z Azji, Ameryki Północnej, chłodniejszych obszarów Ameryki Południowej, Australii, Nowej Zelandii i Afryki Południowej. Obserwacjami oblotu kwiatów poszczególnych gatunków oraz doświadczeniami w ich uprawie autor dzielił się przez wiele lat na łamach miesięcznika "Pszczelarstwo". Na bazie tych doświadczeń oraz analizy badań naukowych napisał między innymi książki: "Rośliny miododajne" oraz "Lipy".
Poza lipami specjalnością kolekcji są inne rośliny miododajne dostarczające pożytku dla pszczół. W Arboretum znajduje się też bogata kolekcja iglaków.
Album Arboretum w Chwalęcicach
W tym roku mija rocznica 5 lat od powstania arboretum w Chwalęcicach. Z tej okazji wydany został ponad 100 stronicowy kolorowy album poświęcony temu ogrodowi dendrologicznemu oraz pasji pomysłodawcy i założyciela arboretum. Dzięki niemu poznajmy genezę tej pięknej inicjatywy i pasję pszczelarską Pana Marka Pogorzelca. Historia kolekcji roślin miododajnych w Chwalęcicach ma albowiem bezpośredni związek z działalnością zawodową i społeczną ich właściciela. Początków należy doszukiwać się w działaniach zmierzających do poszerzenia bazy pożytków w pobliżu pasieki położonej na coraz bardziej zabudowywanych peryferiach Gorzowa Wielkopolskiego. Dowiadujemy się też o pomyśle Pana Marka na stworzenie Ogrodu Botanicznego na terenie Gorzowa Wielkopolskiego (na Błoniach koło Filharmonii Gorzowskiej), którego z wielu przyczyn nigdy nie zrealizowano. Niestety lokalni samorządowcy do takich pięknych decyzji jeszcze nie dojrzeli. Całą historię sięgającą roku 1993 można poznać na stronie internetowej Arboretum.
Bardzo dziękuję Panu Markowi za otrzymany album, dzięki któremu poznałem jego ogromny wkład, trud, ciężką pracę i dokonania dla lokalnej społeczności i przyrody. Nie tylko lokalnej. Taka kolekcja lip to skarb na arenie międzynarodowej. Wielki szacunek! Już planuję wycieczkę do jego Arboretum, aby poznać wszystkie lipy, które mogą rosnąć na terenie naszego kraju. I oczywiście podzielić się zdjęciami z moimi czytelnikami.
Zachęcam do odwiedzin tego wyjątkowego miejsca.
