wtorek, 31 sierpnia 2021

Roślinność Chorwacji - egzotyczne drzewa i krzewy

Coraz więcej z nas wyjeżdża na urlopy do Chorwacji. Słońce, pogoda, urokliwe miasteczka, zabytki, czyste i ciepłe morze ... Można by tak długo wymieniać. Będąc na miejscu następuje "zderzenie" z zupełnie nową dla Polaka szatą roślinności. Spotykamy na gałęziach wiele owoców znanych nam z naszych straganów czy sekcji owocowych supermarketów. Mijamy rośliny, których zupełnie nie znamy. Wielu z nich w Polsce nie da się uprawiać. Nie wytrzymają naszych zim i mrozów. Niektóre spotykamy u nas w uprawie donicowej w okresie wiosenno - jesiennym, z zapewnieniem schronienia na czas zimy. Te roślinki spotkamy w Chorwacji, jako duże krzewy, a czasami wręcz drzewa. 

Rośliny, które zobaczymy w Chorwacji

Postanowiłem przybliżyć, te najczęściej spotykane w Chorwacji rośliny w tym drzewa - podać ich nazwy i charakterystykę. Uważam, że zawsze warto wiedzieć, co spotkaliśmy i zaobserwowaliśmy. Oto przewodnik po urokliwej, chorwackiej florze. Zdjęcia pochodzą z połowy sierpnia. Dzięki temu przewodnikowi dowiesz się, co to za roślina, a także co tak ładnie kwitnie albo owocuje.


Oleander (Nerium oleander)

Chorwacja zaskakuje mnogością barw tych wysokich krzewów. Od białych, po kremowe, ecrue, różowe, aż po wiele odcieni czerwieni. Oleander rośnie do 5 metrów wysokości. Nazwa pochodzi od Greków, którzy nadali mu nazwę nerion, albowiem wierzyli, że ukrywają się w nich nimfy wodne Nereidy. Liście ma lancetowate, skórzaste; kwiaty lejkowate zebrany w kwiatostany zgromadzone na szczytach gałązek. Owoc w postaci długiej i wąskiej torebki, przypominającej nieco fasolowate owoce katalpy. Cała roślina jest trująca. W Polsce oleander spotykany bywa w uprawie doniczkowej.


Oleander

Oleander

Oleander

Oleander

Oleander

Męczennica błękitna, passiflora (Passiflora caerulea)

Nazwa passiflora (passil - męka, flora - kwiat) pochodzi od jezuitów, którzy spotkali ją w Ameryce Południowej, a kształt kwiatu wyobrazili sobie, jako cierniową koronę - symbol męki Chrystusa. Passiflora jest lianą o skrętoległych, klapowanych liściach z 3 głębokimi wcięciami - u nas nazwalibyśmy ją pewnie pnączem. Barwne kwiaty żółto-niebieskie z przykoronkiem z nitkowatych tworów, dużymi pręcikami i trójdzielnym znamieniem. Bardzo urokliwe. Owoce jajowate, początkowo zielonkawe, następnie pomarańczowe.


Męczennica

Męczennica

Męczennica

Męczennica

Męczennica

Figowiec, figa pospolita (Ficus carica)

W starożytności był symbolem płodności. Nazwa figowiec pochodzi od greckiego fecunditas - płodny. Drzewo znane z obrazów raju - jego liściem okryli się Adam i Ewa po zjedzeniu owocu z drzewa poznania. Drzewo rośnie do 10-15 metrów wysokości. Liście duże, klapowate, skórzaste, opadające zimą. Owoce zwane figami początkowo zielone, a po dojrzeniu niebieskawe.


Figowiec

Figowiec

Figowiec

Figowiec

Figowiec

Bugenwilla gładka (Bougainvillea glabra)

Nazwę nadał jej francuski podróżnik Louis Antoine de Bougainville. To wyjątkowy, rozłożysty, pnący krzew pochodzący z Brazylii, a do Europy sprowadzony w 1829 roku. Liście jasnozielone, okrągłe lub jajowate. Kwiaty, małe, białe, kremowe, rurkowate otoczone dekoracyjnymi przykwiatkami barwy różowej lub czerwonej. Całość bardzo dekoracyjna. Bugenwilla kwitnie długo i obficie.


Bugenwilla

Bugenwilla

Bugenwilla

Bugenwilla

Bugenwilla

Albicja jedwabista, drzewo jedwabne (Albizia julibrissin)

Nazwa pochodzi od włoskiego przyrodnika Filippa del Albizzi, który od 1749 roku zaczął uprawiać ją jako roślinę ozdobną. Albicja to drzewo o pięknych, pierzastych, soczysto zielonych liściach i oryginalnych kwiatach z czerwonymi pręcikami. Owoce strąkowe podobne do naszych robinii, ale większe i zielone.


Albicja

Albicja

Albicja

Albicja

Albicja

Kuflik cytrynowy (Callistemon citrinus)

Nazwa pochodzi od słów greckich -> callos - piękny i stemon - nitka, albowiem jego kwiatostany posiadają nitkowate, czerwone pręciki. Przeuroczy krzew w czasie kwitnienia. Liście sztywne, podłużne, małe. Kwiatostany szczotkowate, do 15 cm długości, wyrastają przed zakończeniami gałązek. Kuflik potrafi powtarzać kwitnienie pod koniec lata.


Kuflik cytrynowy

Kuflik cytrynowy

Kuflik cytrynowy

Kuflik cytrynowy

Kuflik cytrynowy

Oliwka europejska, drzewo oliwne (Olea europaea)

Nazwa to pochodna słowa olej, którego źródłem są jej owoce. W mitologii oliwka symbolizowała odporność i witalność. Do dziś w wielu krajach dekoruje się wieńcami oliwnym głowy zwycięzców. Drzewo rośnie do 8 metrów wysokości i dożywa sędziwych lat. Liście szarozielone, lancetowate, małe. Owocem jest owalny, mały pestkowiec.


Oliwka

Oliwka

Oliwka

Magnolia wielkokwiatowa (Magnolia grandiflora)

Magnolie wielkokwiatowe to duże drzewa - jedne z większych magnolii spotykanych w Europie, rosną do 20 metrów wysokości. Bardzo wcześnie wchodzi w stan owocowania. Liście duże do 25 cm długości, z wierzchu zielone i błyszczące, a od spodu brązowo-pomarańczowe. Widoczne z daleka, bardzo charakterystyczne. Owoce szyszkowate, w dotyku zamszowe. Duże, zielonkawe, przypominające kształtem owoce rosnących u nas magnolii parasolowatej i magnolii szerokolistnej.


Magnolia wielkokwiatowa

Magnolia wielkokwiatowa

Magnolia wielkokwiatowa

Hebanowiec, kaki, hurma wschodnia (Diospyros kaki)

Drzewa pokroju naszych jabłoni. Liście większe, owalne do 15 cm długości, omszone od spodu i jaśniejsze. Owoce jadalne zwane persymoną, wielkości do 8 cm, początkowo zielone, podczas dojrzewania pomarańczowe.


Kaki

Kaki

Kaki

Granatowiec właściwy (Punica granatum)

Nazwę zawdzięcza starożytnemu określeniu owoców malum punicum - jabłka punickie oraz malum granatum - jabłka ziarniste - zawierające dużo pestek (grana - pestka). Jest drzewem do 5 metrów wysokości. Kwiaty w postaci pomarańczowych kielichów. Owoce dość specyficzne - okrągławe z wąską szyjką u dołu, zawierają wewnątrz mnóstwo nasion otoczonych słodkim miąższem.


Granatowiec

Granatowiec

Granatowiec

Agawa amerykańska (Agave americana)

Agave z greckiego to imię córki Kadmosa z mitologi oznaczające wspaniała i dostojna. Nazwę nadał Linneusz. Do Europy trafiła w 1560 roku. Roślina tworzy rozety do 2,5 metra wysokości. Liście szarozielone, długie i kolczaste. Agawa to roślina, która zakwita tylko raz w życiu, i potem obumiera.


Agawa

Agawa

Agawa

Wiązowiec południowy (Celtis australis)

Bardzo długowieczne drzewo - w rejonie śródziemnomorskim spotkać można olbrzymich, prawie 1000 letnich przedstawicieli! Wysokość do 15 metrów. Liście podłużne, z wydłużonym zagiętym wierzchołkiem. Z wiechu chropowate niczym papier ścierny. Owocem są kuliste pestkowce - dojrzałe czarne - prawdopodobnie to je Homer zwał lotosem Lotofagów. Wg literatury słodkie i jadalne na surowo.


Wiązowiec południowy

Wiązowiec południowy

Wiązowiec południowy

Wiązowiec południowy

Wiązowiec południowy

Opuncja figowa (Opuntia ficus-indica)

Sukulent osiągający wysokość do 2 metrów i mocno rozrastający się na boki. Pokryta jest woskowatą skórką i kolcami o długości 1-2 cm, stanowiącymi ochronę przed nadmiernym parowaniem i zwierzętami. Kwiaty pojawiają się u roślin powyżej 1 roku na częściach bardziej wystawionych na działanie słońca. Owoce barwy od żółtej poprzez pomarańczową do czerwonych z wieloma nasionami, pokryte drobnymi wypustkami.


Opuncja

Opuncja

Opuncja

Cyprys wieczniezielony (Cupressus sempervirens)

Cyprysy w Chorwacji robią niesamowite wrażenie. Spotkać można 15 metrowe drzewa (a nawet i wyższe) głównie o pokroju kolumnowym. To zimozielone iglaki o łuskowatych liściach. Ich gałęzie rosną ukośnie do góry. Zawsze są oblepione jajowatymi szyszkami - ok 5 cm długości i do 3 cm szerokości. Niedojrzałe szyszki są zielonkawe, a dojrzałe brązowawe. Zbudowane są z 8-14 tarczowatych łusek, na każdej łusce znajduje się mały, guzowaty wyrostek.


Cyprys

Cyprys

Cyprys

Migdał jadalny, migdałowiec pospolity (Prunus dulcis)

Drzewo do 10 metrów wysokości. Liście zielonożółte, lancetowate o piłkowanym brzegu. Owoce to migdały - podłużne i spłaszczone pestkowce o długości do 6 cm. Owoce przypominają orzechy w łupinach, pękają po dojrzeniu.


Migdał

Migdał

Migdał

Migdał

Migdał

Dąb ostrolistny (Quercus Ilex)

Spotkanie tego dębu jest dużym zaskoczeniem. To zimozielone drzewo liściaste o małych, całobrzegich, skórzastych liściach, które od spodu są nieco szarawe i matowe. Liście zupełnie niepodobne do naszych dębów. Żołędzie początkowo zielonkawe, potem brązowieją. Małe - osiągają ledwie 3,5 cm długości. Mają pociskowaty kształt, prawie do połowy są umieszczone w miseczkach z gęsto ułożonych łusek. Drzewa te rosną do 25 metrów wysokości.


Dąb ostrolistny

Dąb ostrolistny

Dąb ostrolistny

Dąb ostrolistny

Dąb ostrolistny

Kiwi, aktinidia smakowita (Actinidia deliciosa)

Pnącze o zdrewniałym grubym pniu i o zdrewniałych pędach pokrytych czerwonymi włoskami. W warunkach optymalnych rośnie bardzo szybko - roczne pędy mogą osiągnąć grubość kciuka. Liście są duże, jajowate, długości ok. 20 cm, pokryte czerwonymi włoskami. Owoce to brązowawe jagody, ze skórką porośniętą kutnerem. Większe niż uprawiane u nas mini-kiwi. Miąższ soczysty, zielony, w środku białawy.


Kiwi, aktinidia smakowita

Kiwi, aktinidia smakowita

Kiwi, aktinidia smakowita

Szkarłatka amerykańska (Phytolacca americana)

Bylina do 3 metrów wysokości, mocno rozrastająca się na boki o krzewiastym pokroju. Liście zielone, spodem matowe, duże, skórzaste i sztywne. Owoce to czarne, błyszczące jagody rosnące na jaskrawoczerwonej szypułce. Bardzo dekoracyjne.


Szkarłatka

Szkarłatka

Szkarłatka

Jarząb domowy (Sorbus domestica)

Drzewo z liści przypominające naszą jarzębinę, a z owoców małe jabłuszka lub gruszki w zależności od odmiany. Owoce początkowo zielone, potem żółkną, a czasami delikatnie czerwienieją. Nadają się na przetwory, a niektóre źródła podają, że są smaczne dojrzałe, surowe, rwane prosto z drzewa.


Jarząb domowy

Jarząb domowy

Jarząb domowy

Jesion mannowy (Fraxinus ornus)

Jak spotkacie małe drzewo z charakterystycznymi dla jesionów owocami - skrzydlakami, to będzie to zapewne jesion mannowy. Rośnie ich w Chorwacji bardzo dużo. To najbardziej dekoracyjny z jesionów w czasie kwitnienia. Liście nieco podobne do jesionu pensylwańskiego ale mniej eliptyczne i sinozielone. Uwielbia suche i słoneczne stanowiska. Kwitnie i owocuje obficie. Niestety nieodporny na większe mrozy.


Jesion mannowy

Jesion mannowy

Jesion mannowy

Jesion mannowy

Jesion mannowy

Sosna alepska (Pinus halepensis)

Jedna z piękniejszych sosen 2. igłowych. Igły intensywnie żywo-zielone pięknie komponujące się na tle lazurowego nieba i Morza Adriatyckiego. Imponują jej rozmiary osiągane w tak suchych i upalnych warunkach. Rośnie do 15-20 metrów wysokości. Posiada nieco pokrzywiony pień, grube poskręcane konary. Niewrażliwa na suszę ale nie znosi mroźnych zim. Szyszki początkowo zielone, potem kasztanowo-brązowawe, po roku brunatnieją i się otwierają w 2-3 roku. Gatunek pionierski - łatwo zdobywa nowe, trudne terytoria. 


Sosna alepska

Sosna alepska

Sosna alepska

Sosna alepska

Sosna alepska

Pospornica japońska (Pittosporum tobira)

Można ją spotkać w ogódkach chorwackich i w zastosowaniach żywopłotowych. To wiecznie zielony duży krzew osiągający do 4-5 metrów wysokości i mozno rozrastający się na boki. Liście odwrotnie jajowate, nieco przypomiają liście laurowe. Owoce okrągławe, początkowo zielone, po dojrzeniu żółkną - w środku zawierają czerwone nasiona. 


Pospornica japońska

Pospornica japońska

Pospornica japońska

Pospornica japońska

Pospornica japońska

Papierówka chińska, brusonecja chińska (Broussonetia papyrifera)

Średniej wielkości, acz rozłożyste drzewko. Rośnie powoli. Posiada bardzo charakterystyczne, miękkie w dotyku liście, owłosione i osadzone na długim ogonku. Ciekawe są kształy liści - od szerokojajowatych, do trójklapowych, aż po pięcioklapowe. Roślina jest dwupienna, czasami można spotkać owocującą w postaci małych, złożonych kulek, niczym u morwy (należy do rodziny morwowatych). 


Papierówka chińska

Papierówka chińska

Papierówka chińska

Papierówka chińska

Papierówka chińska

***

W poszukiwaniach nazw i opisów roślin Chorwacji bardzo pomogła mi książka "Egzotyczne rośliny w pojemnikach" autorstwa Lenka Kresadlova i Stanislav Vilim, wydawnictwa Natalis.