Szyszki mamutowca olbrzymiego

Mamutowce olbrzymie (Sequoiadendron giganteum) w Polsce są rzadkością. Przemarzają w trakcie srogich zim i dużych mrozów. To, że nie było takich mrozów od lat nie oznacza, że się już nie przydarzą. Historia mamutowca z arboretum w Glinnej jest tego dowodem. Dziś pokażę największy okaz, który rósł dotychczas w Polsce. Pokażę co z niego zostało, gdyż właśnie taki ekstremalny mróz mocno przyczynił się do jego zamarcia. Było to podczas zimy 1986/1987 - mróz sięgnął -30⁰ C i olbrzymie drzewo mierzące 40 metrów wysokości i 142 cm pierśnicy obumarło. Szok. Olbrzymia szkoda. Do dziś, jak widać na zdjęciach, pozostał tylko kawałek pnia. Potem okazało się, że współudział w tej tragedii miała też opieńka miodowa, grzyb który zaatakował korzenie tego właśnie drzewa.

Podczas tamtej zimy zmarzł również rosnący tam 15-letni, młody okaz, który miał już 7 metrów wysokości. Niestety sięgając do historii, okazuje się, że w Polsce od pierwszego pojawienia się mamutowców olbrzymich (1858 w arboretum w Kórniku) zmarzły wszystkie mamutowce w czasie kilku srogich zim - 1928/29, 1939/40, i pewnie kilka wcześniejszych zim. Pozostało tylko jedno drzewo w Brwicach koło Chojny, które uznawane jest za najstarszy i największy okaz mamutowca olbrzymiego w Polsce. Zostało ono posadzone prawdopodobnie w 1895 roku. Jego obwód to 377 cm, pierśnica 120 cm oraz 28 metrów wysokości. Drzewo to obradza w szyszki. Porównując go jednak z tym olbrzymem z Glinnej widzimy, jak gigantycznych rozmiarów było drzewo, które zmarzło!

Kolejne drzewa tego gatunku posadzono dopiero po II wojnie światowej. Do dziś spotkać możemy duże mamutowce przy Zamku Książ, w Gdańsku Oliwie, arboretach w Wojsławicach i Przelewicach, no i w kilku ogrodach botanicznych, o czym można poczytać w moich fotorelacjach.

Szyszki mamutowca

Spacerują obecnie po arboretum w Glinnej można spotkać kilka młodych okazów mamutowca. Mają ok. 30 lat i 17 metrów wysokości. Co ciekawe one już szyszkują i udało mi się pod drzewem natknąć na szyszki i pokazać je w zbliżeniu. Okazuje się, że szyszki mamutowca wcale nie są gigantyczne, jak na tak wielkie drzewo. Są jajowate i mają 8 cm. długości i 5 cm szerokości. Składają się z 25-45 silnie zdrewniałych i przylegających do siebie łusek. Początkowo są zielonkawe, potem brunatnieją i otwierają się wysypując nasiona.

Tak wyglądają zielone szyszki jednej z ogrodowych odmian mamutowca:

Mamutowiec olbrzymi przy zamku Książ

Mamutowiec olbrzymi (Sequoiadendron giganteum) to rzadkość w Polsce. Myślę, że liczba dużych okazów tych drzew u nas zamyka się w kilkudziesięciu sztukach. To drzewo nie przetrzymuje naszych mroźnych zim. Większość okazów rośnie w pasie zachodniej części kraju, gdzie klimat jest łagodniejszy. 

Takim przykładem drzewa mamutowca, które nie wytrzymało naszych ostrych zim jest olbrzymi okaz z arboretum w Glinnej. Kluczowa była bardzo surowa zima na przełomie 1986/87, kiedy temperatura spadła do -30⁰ C. Korzenie drzewa dodatkowo były silnie zainfekowane przez opieńkę miodową, co miało duży wpływ na osłabienie jego żywotności i wymarznięcie drzewa. Mamutowiec ten miał 142 cm pierśnicy i 40 m wysokości.Wow, nieprawdaż?

Mamutowiec olbrzymi występuje na zachodnich stokach gór Sierra Nevada w Kalifornii, na wysokościach od 900 do 2670 m n. p. m.. Mamutowce dożywają wieku nawet 3500 lat. Gigantyczne okazy osiągają tam do 100 metrów wysokości i średnicy pnia do 9 metrów. W Kalifornii, w Parku Narodowym Sekwoi, pozostały ślady po pniach drzew ściętych w XIX wieku o średnicy 12 metrów i szacowanej wysokości 135 metrów! Do Europy mamutowca sprowadzono w 1852-1853 roku.

Największy mamutowiec olbrzymi w Polsce

Aktualnie największy mamutowiec olbrzymi w Polsce rośnie w Brwicach (gm. Chojna, województwo zachodniopomorskie, powiat gryfiński). Prawie wszystkie wiekowe mamutowce w Polsce uprawiane od 1858 roku (przykład z arboretum w Kórniku) zmarzły podczas surowych zim 1928/29 i 1939/40 lub jeszcze wcześniej. Pozostało tylko jedno drzewo właśnie w Brwiach koło Chojny, które w wieku ponad 125 lat ma 110 cm pierśnicy i 28 metrów wysokości (zasadzone było prawdopodobnie w 1895 roku ). W Polsce rośnie natomiast co najmniej kilkanaście drzew posadzonych po 1950 roku. Między innymi są to mamutowce w Gdańsku Oliwie, Wojsławicach, Przelewicach i Książu.

Mamutowiec przed zamkiem Książ

Dziś pokażę, jak piękny okaz mamutowca rośnie przy zamku Książ w Wałbrzychu. Tak naprawdę rosną tam 2 drzewa, aczkolwiek do jednego z nich jest łatwiejszy dostęp. Wspólną cechą obu tych mamutowców jest posiadanie dolnych gałęzi. Gałęzie rosną od samej ziemi. Zarówno mamutowiec w Glinnej, jak i olbrzym z Brwic nie posiadają/nie posiadały dolnych gałęzi. Obserwacja igieł była bardzo utrudniona. Tu jest inaczej i możemy z bliska podziwiać igły tego drzewa. Szyszek nie stwierdziłem podczas marcowej wycieczki.

Większy z mamutowców - ten na dziedzińcu zamku - ma  250 cm obwodu i wysokość 20 metrów. Drugi rosnący przy murach ma obwód 192 cm i wysokość około 18 metrów. Oba mają nieco ponad 40 lat. Posiadają piękny, dostojny, stożkowy pokrój. Szkoda tylko, że przechadzający się tam turyści nie zdają sobie sprawy z jaką egzotyką mają do czynienia. Drzewo jest oznaczone tabliczką, ale kto wie w ogóle o co chodzi? Szkoda.