Świerk ajański

Świerk ajański (Picea jezoensis) to jeden z piękniejszych świerków o dwubarwnym zabarwieniu igieł. Z wierzchy ciemnozielone, błyszczące, a spodem niebieskawoszare z 2 paskami sinych szparek oddechowych. Pokrojem przypomina nasz świerk pospolity, ale rośnie od niego wolniej. Ma mniejsze, jasnobrązowe szyszki, czasami nieco zakrzywione, do 6-7 cm długości.

W swojej ojczyźnie - Daleki Wschód, Japonia, Sachalin, Chiny, Korea Północna - potrafi osiągnąć 30–50 metrów wysokości. U nas rośnie góra do 15 metrów. Jednak ze względu na to, że bardzo wcześnie rozpoczyna wegetację - już w kwietniu - to często świeże przyrost są niszczone przez wiosenne przymrozki. Natomiast duże zimowe mrozy są mu nie straszne. Nieco cierpi w okresach dłuższej suszy.

Warto dodać jeszcze, że w swojej ojczyźnie, a głównie w Rosji, świerk ajański jest podstawowym budulcem. To z jego drewna buduje się tam wiejskie chaty, produkuje papier, meble czy instrumenty muzyczne. Instrument smyczkowy zwany tonkori ma korpus wykonany z tego świerku.

Różne kolory szyszek świerku serbskiego

Lato to dobry okres, żeby przedstawić bliżej szyszki świerku serbskiego. Jeszcze 10 lat temu pisałem, że świerk ten jest w Polsce mało popularny. Mam wrażenie, że w parkach, na skwerach i w naszych większych ogrodach drzew tych sadzi się coraz więcej. Z roku na rok widuję je częściej. No cóż, klimat i preferencje ogrodowe się zmieniają.

Polubiliśmy jego kolory igieł - już z daleka się mienią zielone i srebrne kolory na gałązkach, a także szyszek. Rudobrązowych wręcz kasztanowych wiosną, fioletowawych latem i brązowych jesienią. A że te, które pozostały z poprzedniego roku są brązowe, to często latem widujemy 2 kolory szyszek. Co ważne świerk ten dość wcześnie wchodzi w proces obradzania w małe, ładne szyszki. Więc ma to duży wpływ na dekoracyjność ogrodu.

Jak odróżnić świerk od jodły?

Dla amatora odróżnienie tych 2 iglastych drzew - świerka i jodły jest dość trudne. Chodzi mi o świerka pospolitego i jodłę pospolitą. Inne świerki i jodły spotykane w naszych ogrodach mają więcej cech różniących. Ale damy radę.

Czym różni się świerk pospolity od jodły pospolitej?

Zacznijmy od pokroju. Czyli od sylwetki drzew. Będzie łatwiej prezentując zdjęcie. W Powsinie w arboretum posadzono obok siebie w 2001 roku właśnie świerka (po prawej) i jodłę (po lewej). Wyraźnie widać u świerka łukowato rosnące gałęzie. Zajmuje on też nieco więcej miejsca - bardziej rozrasta się na boki. U jodły za to widać większe zagęstnienie gałązek, które wyprostowane delikatnie wznoszą się ku górze. Świerki rosną do 50 metrów, jodły są zazwyczaj niższe. Na zdjęciu tego nie widać, ale oba drzewa osiągnęły podobną wysokość. U jodły wierzchołek w starszym wieku zaczyna się spłaszczać i tworzy tzw. bocianie gniazdo.

Pokrój świerka i jodły

Nasiona świerku pospolitego

Czas sprzątania choinek zaskoczył mnie pozytywnie. Tym razem zdobyłem żywy świerk pospolity z kilkoma szyszkami na gałązkach. Szyszki z powodu ciepła w pomieszczeniu otworzyły się. Odciąłem je, kilka dni poleżały, a teraz wysypują się z nich nasiona świerku. Są brązowawe, po 2 na łusce nasiennej. Ziarenko o szerokości 2 mm zaopatrzone jest w lotne podłużne skrzydełko. Całość ma długość 1,5 cm. 

Nasiona te stanowią ważne źródło pożywienia wielu ptaków i małych zwierząt leśnych i parkowych. Warto pozbierać szyszki, wydobyć nasiona i dosypać do pożywienia w karmniku dla ptaków. Szczególnie teraz przy mroźnych i śnieżnych dniach.

Dziwne szyszki na świerku

Jeśli na gałązkach świerków spotkasz szyszki, które nie wyglądają, jak świerkowe długie szyszki to oznacza na atak ochojników. Te dziwne szyszki wyglądają, jak wrośnięte w gałązki i są dużo mniejsze i mają kolor igieł świerkowych. Bardzo dziwnie to wygląda. A te zniekształcenia zwie się galasami albo nibyszyszkami.

Skąd się biorą te nibyszyszki?

To efekt żerowania szkodników - ochojników. Na pędach świerków samice ochojnika składają jaja. Larwy, które się z jaj wylęgają, żerują na młodych pędach świerka. Efektem tego żerowania są zniekształcenia gałązek, które początkowo wyglądają, jak małe zielonkawe szyszeczki. Ale szyszkami biologicznie nie są. W środku żerują szkodniki ochojnika. Co ciekawe pędy świerka mimo porażenia dalej się rozwijają i rosną. Po jakimś czasie jednak brunatnieją i zasychają. Na przełomie lipca i sierpnia z galasów wylatują samice ochojnika, które przelatują na inne gałązki świerka albo inne drzew świerkowe i proces zaczyna się od nowa. Opuszczone nibyszyszki schną i szpecą drzewo.

Żeby pozbyć się galasów i ochojników drzewa należy spryskać specjalistycznymi preparatami a galasy usuwać z gałązek zanim wylecą z nich dorosłe samice, żeby przerwać cały ich proces rozwoju.

Świerki gubią osłonki pędów

Świerki startują z wegetacją. Właśnie opadają osłonki - łuski, które ochraniały czubki pędów. Tak naprawdę to są one wypychane przez rozpychające się i rosnące już nowe przyrosty z igłami. Młode przyrosty wyraźnie różnią się kolorem. Ich zieleń jest soczysta i świeża - dużo jaśniejsza od zeszłorocznych igieł.

Pod drzewami jest aż gęsto od tych osłonek. Wyglądają, jak cienkie, drewniane naparstki. Ciekawi mnie, czy mają one jakąś "fachową" nazwę?

Świerk zimą

Choinki powoli kończą już żywot w naszych mieszkaniach. Igły sypią się lawinami. Ja z naszą zawalczyłem w weekend i wystawiłem ją na zewnątrz. Jak mrozy zluzują to obetnę jej boczne gałązki (ptaki uwielbiają takowe) a pień główny zawsze do czegoś wykorzystam. Nie lubię wyrzucać choinek na śmietnik.

Teraz na świerk mogę już spoglądać tylko na spacerze. Oto i on. Jeszcze młody, bez szyszek. W centrum ciężko spotkać wiekowe świerki.

Swierk szydlasty zwany tygrysim

To jeden z najbardziej kłujących świerków jakie możemy spotkać w Polsce. Rośnie głównie w kolekcjach dendrologicznych, gdyż jest wrażliwy na nasze mrozy. Pochodzi z Japonii. Swoją nazwę świerk tygrysi zawdzięcza zwisającym gałązkom przypominającym tygrysie ogony.

Rośnie bardzo powoli - roczny przyrost ok. 10 cm. W Polsce świerk szydlasty rzadko kiedy osiąga 8 metrów wysokości. Idealny do przydomowych ogródków. Ma bardzo ciekawe szyszki, trochę nietypowe jak na świerk. Tylko do 10 cm długości i z 8 cm szerokości. Pokrój piramidalny. Igły sztywne, szydlaste do 5 cm długości, rosną pod kątem prostym.

Co ciekawe preferuje stanowiska suche nad wilgotnymi. Nie nadaje się na mokre gleby.

Świerk srebrny

Prześlicznie wyglądają niebiesko i srebrnoigłowe odmiany świerka kłującego. Odmiany te potocznie są zwane świerkiem srebrnym. Drzewo to w zależności od odmiany potrafi dorosnąć do 30 metrów wysokości albo być kilkudziesięciocentymetrową miniaturką. Są formy płożące, zwisające, kolumnowe i stożkowe. Każdy w zależności od potrzeb i miejsca w ogrodzie może wybrać odpowiednie drzewko. W parkach i na skwerach dominują duże drzewa odmian 'Koster', 'Oldenburg' i 'Glauca'. Ich igły wspaniale błyszczą w czasie słonecznych dni.