poniedziałek, 5 stycznia 2026

Ostrokrzewy w Polsce i ich charakterystyka

Opisując kiedyś rośliny zimozielone - liściaste krzewy i drzewa, wskazałem na kilka gatunków ostrokrzewu (Ilex). Tych najpopularniejszych. Ostatni atak śnieżnej zimy - u nas w centrum spadło z 10 cm więc nie mam co narzekać - uświadomił mi, jak cenne w ogrodzie są to rośliny. Przedstawię ich zalety, a na koniec pokażę więcej gatunków, które udało mi się spotkać w polskich ogrodach. Nie wszystkie są zimozielone, nie wszystkie mają liście uzbrojone w kolce. Trzy najpopularniejsze w Polsce to kolczasty, Meservy i okółkowy.

Dlaczego ostrokrzew to cenna roślina ogrodowa?

Ostrokrzew przyjmuje wiele form i ma wiele zastosowań:

  • jako świąteczna ozdoba - urokliwe, zimozielone gałązki, obsypane czerwonymi owocami, w wielu kulturach na świecie wykorzystywane są do tworzenia świątecznych dekoracji i stroików;
  • jako żywopłot - wiekowy, kilkumetrowy szpaler ostrokrzewów z zimozielonymi, kłującymi liśćmi będzie zaporą nie do przebycia, szczególnie, że jest to roślina o gęstym pokroju;
  • jako soliter - mnogość odmian z liśćmi o przeróżnych kolorach i kształtach dodaje ogrodowi olśniewających i bajkowych walorów; 
  • jako roślina łatwa w uprawie, niewymagająca - jest odporny na trudne warunki (mróz, susza, zanieczyszczenia powietrza);
  • jako pożytek - ostrokrzew to roślina miododajna, wabi pszczoły i inne zapylacze, a że kwitnie dość późno to jest bardzo ceniony przez pszczelarzy;
  • jako pokarm dla ptactwa - żeńskie rośliny ostrokrzewów obficie owocują, a owoce są przysmakiem dla wielu gatunków ptaków (UWAGA - dla ludzi są szkodliwe, a nawet trujące);
  • jako ochrona duszy - w niektórych opowieściach ludowych ostrokrzew uznawany jest za roślinę ochronną, która ma odstraszać złe duchy.

Na koniec łyżka dziegciu w beczce miodu. To, że jest on rośliną, które nie gubi liści na zimę, nie oznacza, że one nie opadają. Tak samo, jak sosna nie gubi liści, to pod sosną znajdziemy mnóstwo igliwia. Igły spadają po kilku latach. Tak samo jest u ostrokrzewów. Co kilka lat na przełomie maja i czerwca stare liście ostrokrzewów żółkną i opadają. Różnica jest taka, że liście tych najpopularniejszych w Polsce mają kolce - nie da się po nich chodzić. Trzeba je zbierać, żeby ktoś nie nadepnął gołą stopą i się nie zranił. Kolce są naprawdę bardzo ostre!

Jakie ostrokrzewy rosną w polskich ogrodach?

Przedstawiam listę gatunków od tych najczęściej spotykanych w naszych ogrodach:

Ostrokrzew kolczasty (Ilex aquifolium)

Numer 1 w Polsce. Duże, zimozielone drzewko, liście kolczaste i błyszczące, nieco pofałdowane. Potrafi osiągnąć 8-10 metrów wysokości. Owoce małe, czerwone, kuliste. Posiada wiele odmian o różnych pokrojach i kolorach liści.

Ostrokrzew kolczasty

Ostrokrzew kolczasty 'Angustifolia' (Ilex aquifolium 'Angustifolia')

Niewysoka odmiana o wąskich, lancetowatych liściach.

Ostrokrzew kolczasty

Ostrokrzew kolczasty 'Aurea Marginata' (Ilex aquifolium 'Aurea Marginata')

Odmiana z kremowo-żółtą obwódką na liściach.

Ostrokrzew kolczasty

Ostrokrzew kolczasty 'Crispa' (Ilex aquifolium 'Crispa')

Odmiana o powyginanych, postrzępionych lub lekko kędzierzawych liściach.

Ostrokrzew kolczasty

Ostrokrzew kolczasty 'Heckenzwerg' (Ilex aquifolium 'Heckenzwerg')

Miniaturowa odmiana powoli rosnąca o wąskich liściach.

Ostrokrzew kolczasty

Ostrokrzew kolczasty 'Silver Queen' (Ilex aquifolium 'Silver Queen')

Bardzo ostre liście o kremowej obwódce.

Ostrokrzew kolczasty

Ostrokrzew Meservy (Ilex meserveae)

Ma mniejsze, błyszczące, kolczaste liście i dekoracyjne, czerwone owoce. Nie osiąga dużych rozmiarów. Jest zimozieloną krzyżówką ostrokrzewu kolczastego i ostrokrzewu pomarszczonego. Numer 2 w Polsce.

Ostrokrzew Meservy

Ostrokrzew amerykański (Ilex opaca)

Zimozielone drzewko, liście kolczaste ale mniej błyszczące od ostrokrzewu kolczastego, do którego jest podobne. Owoce na dłuższych ogonkach.

Ostrokrzew amerykański

Ostrokrzew okółkowy (Ilex verticillata)

Ma sezonowe liście, które jesienią się przebarwiają na żółto i opadają. Nie mają kolców jesynie są ostro zakończone na wierzchołku. Owoce małe, czerwone, błyszczące, kuliste. W sezonie ze względu na brak kolców na liściach niezbyt łatwy do rozpoznania jako ostrokrzew.

Ostrokrzew okółkowy

Ostrokrzew okółkowy żółtoowocowy (Ilex verticillata f. chrysocarpa)

Odmiana o żółtych owocach. Dekoracyjna i wyjątkowa.

Ostrokrzew okółkowy żółtoowocowy

Ostrokrzew Fargesa (Ilex fargesii)

Ma wydłużone liście o drobnych kolcach. Są ciemnozielone, skórzaste, zimozielone. Nieprzypominają one liści ostrokrzewów.

Ostrokrzew Fargesa

Ostrokrzew górski (Ilex monticola, Ilex montana)

Zupełnie nie przypomina znane nam ostrokrzewy. Liście jajowate do owalnych, z długim, zwężającym się, lancetowatym zakończeniem i klinowatą nasadą, ząbkowane, jasnozielone. Kwitnie i owocuje obficie. Owoce kuliste, jaskrawoczerwone, drobne, osadzone na krótkich szypułkach. Bardzo urokliwe drzewko.

Ostrokrzew górski

Ostrokrzew japoński (Ilex pedunculosa)

Bardzo nietypowy ostrokrzew o ciemnozielonych całobrzegich liściach pozbawionych kolcy. Charakteryzuje się owocami rosnącymi na długich 4 cm szypułkach.

Ostrokrzew japoński

Ostrokrzew karoliński (Ilex ambigua)

Duży krzew dorastający do 6 metrów wysokości. Liście bardzo unerwione, ciemnozielone, błyszczące, bez kolców. Brzegi liści są częściowo lub całkowicie ząbkowane. Kwitnie u nas w połowie wakacji.

Ostrokrzew karoliński

Ostrokrzew lśniący (Ilex laevigata)

Kolejny ostrokrzew zupełnie nieprzypominający znanych nam ostrokrzewów. Górna powierzchnia liści jest gładka z drobno ząbkowanymi brzegami. Liście jasnozielone osadzone na owłosionych ogonkach. Owoce kuliste, jasnoczerwone, osadzone bezpośrednio na gałązakch. Ogonki są niewidoczne.

Ostrokrzew lśniący

Ostrokrzew macropoda (Ilex macropoda)

Drzewo liściaste osiągające kilkanaście metrów wysokości. Liscie bez kolców, owalne, zielone, piłkowane. Owoce czerwone, drobne, osadzone na długich szypułkach. Owocuje u nas bardzo skromnie.

Ostrokrzew macropoda

Ostrokrzew Perny'ego (Ilex pernyi)

Zimozielone, małe drzewo, posiadające sztywne gałęzie, gęsto pokryte liśćmi. Liście nietypowe - kwadratowe u nasady, z długim trójkątnym wierzchołkiem i dwoma dużymi kolcami, a często mniejszym po każdej stronie. Są ciemnozielone, błyszczące, skórzaste. Owoce bezogonkowe, czerwone, okrągło-podłużne.

Ostrokrzew Perny'ego

Ostrokrzew piłkowany (Ilex serrata)

Duży krzew liściasty z rozłożystymi gałęziami. Liście owalne i jajowate, drobno ząbkowane, matowozielone na wierzchu, miękkie z drobnym meszkiem. Nie posiadają kolców. Owoce czerwone, kuliste.

Ostrokrzew piłkowany

Wkrótce kolejni przedstawiciele tego rodzaju drzew i krzewów.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz