środa, 26 sierpnia 2020

Nazwy drzew, nazwy gatunkowe

Na całym świecie w nazewnictwie drzew panuje łacina. Dzięki temu każdy w dowolny miejscu globu nie ma żadnego problemu, że chodzi o to samo drzewo. Gdyby panowała dowolność i nazewnictwo w różnych językach to byłby duży kłopot. Czy drzewo takie a takie to drzewo zwane u nas tak i tak? A przecież nawet w naszym polskim, rodzimym języku wiele drzew ma podwójne albo i potrójne nazewnictwo. Jak to pogodzić i jak ma to zrozumieć cudzoziemiec? Dlatego mamy łacinę i bardzo dobrze. Dodatkowo łacina jest językiem, który nie zmienia się - nie ewoluuje. Nazwy raz nadane znaczą kiedyś i teraz to samo.

Topola biała
Topola biała (Populus alba)

Podstawowa jednostka klasyfikacji drzew to gatunek - nazwa pisana zawsze małą literą, która występuje po nazwie rodzaju pisanej wielką literą. Rodzaj jest zawsze rzeczownikiem, gatunek jest zazwyczaj przymiotnikiem. Gatunek tworzą osobniki drzew o podobnych cechach. Jeśli cechy te znacznie się różnią i odbiegają od typowych oznak gatunku to mamy do czynienia z podgatunkiem (ssp., subsp.). Podgatunki to przystań przed powstaniem nowego gatunku. Jednak bardzo często cechy różniące są zbyt małe by tak się stało.

Jeśli cechy się nieznacznie różnią od cech gatunku, ale są dziedziczone to mamy do czynienia z odmianą (var.) albo z formą (f.). Istnieją też pododmiany - wtedy, gdy tylko jedna cecha znacznie odbiega od formy podstawowej gatunku. Gdy natomiast nastąpi zapylenie krzyżowe kwiatów różnych gatunków to mamy do czynienia z hybrydą, czyli mieszańcem gatunkowym i oznacza się wstawieniem x pomiędzy nazwami rodziców.

Przy nazywaniu niezbadanych jeszcze drzew korzysta się z systemu hierarchicznego Carla Linne (gromada, klasa, rząd, rodzina, rodzaj, gatunek) i to określa się, jako klasyfikacja drzew. A jeśli szukamy, do jakiego rodzaju i gatunku należy drzewo to mówimy o określaniu drzew. Nadawanie nazw drzew reguluje Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Botanicznej ICBN. Problematyka systematyzacji drzew jest przyczyną wielu sporów wśród taksonomów. A wiele zmian przynależności jest wprowadzanych do dziś dnia. Czasami uznaje się, że dany gatunek trzeba przesunąć do innego rodzaju, co oczywiście skutkuje zmianą nazwy rodzajowej, a nawet gatunkowej. Nie ma nic stałego w tej nauce.

Co znaczą najpopularniejsze nazwy gatunkowe?

Nazwy gatunkowe - przymiotniki - związane są często z geolokalizacją, z określonym regionem występowania, wyglądem pokroju, wyglądem liści, kwiatów czy kolorystyką albo nazwiskiem osoby, która jako pierwsza ją odkryła. Bardzo często się powtarzają u różnych drzew więc warto je poznać. Zatem teraz lekcja niezbędnej łaciny.

Kolorystyka:

  • alba = biała
  • aurea = złocista
  • bicolor = dwubarwna
  • carnea = intensywnie czerwona, krwista
  • nigra = czarna
  • rubra = czerwona
Robinia biała 'Aurea'
Robinia biała 'Aurea' (Robinia pseudoacacia 'Aurea')

Geolokalizacja:

  • atlantica = Północna Afryka, góry Atlas
  • europaeus = europejska
  • lusitanica = portugalski
  • occidentalis = zachodni
  • orientalis = wschodni
  • sinensis = chiński
Platan zachodni
Platan zachodni (Platanus occidentalis)

Regionalizacja:

  • aquatica = przybrzeżny
  • campestre = polny
  • maritima = nadmorski
  • montana = górska
  • sylvatica = leśny
Klon polny
Klon polny (Acer campestre)

Pokrój:

  • arboreum = drzewiasta
  • fastigiata = wyprostowany
  • nana = karłowata
  • pendula = zwisająca
  • procera = strzelista
  • repens = płożący
Grab pospolity 'Fastigiata'
Grab pospolity 'Fastigiata' (Carpinus betulus 'Fastigiata')

 Wygląd i cechy liści:

  • cordata = sercowata
  • decidua = zrzucająca liście
  • incana = szara
  • latifolia = szerokolistna
  • macrophyllum = wielkolistny
Lipa drobnolistna
Lipa drobnolistna (Tilia cordata)

Wygląd i cechy kwiatów:

  • floribunda, florida = kwiecisty
  • paniculata = kwiaty jako wiechy
  • parviflora = drobnokwiatowy
  • racemosa = kwiaty w gronach
  • stellata = kwiaty gwiaździste
Dereń kwiecisty
Dereń kwiecisty (Cornus florida)

Nazwiska przyrodników, botaników, odkrywców: 

  • engleriana = Adolf Engler 
  • loebneri =  Max Loebner
  • wilsonii = Ernest Henry Wilson
  • sargentii, sargentiana = Charles Sargent
  • shirasawanum = Yasuyoshi Shirasawa
  • sieboldianum = Philipp Franz Balthasar von Siebold
  • maximowiczii, maximowicziana = Karol Maksymowicz
  • miedwiediewii = Żores Miedwiediew
  • banksiana = Joseph Banks
Brzoza Miedwiediewa
Brzoza Miedwiediewa (Betula miedwiediewii)

Buk Englera
Buk Englera (Fagus engleriana)

Klon Siebolda
Klon Siebolda (Acer sieboldianum)

Magnolia Wilsona
Magnolia Wilsona (Magnolia wilsonii)

Klon Shirasawy
Klon Shirasawy (Acer shirasawanum)

Brzoza Maksymowicza
Brzoza Maksymowicza (Betula maximowicziana)

Jabłoń Sargenta
Jabłoń Sargenta (Malus sargentii)

Sosna Banksa
Sosna Banksa (Pinus banksiana)

Magnolia Loebnera
Magnolia Loebnera (Magnolia × loebneri)

Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza