Topoola biała, osika i szara - porównanie liści

Dziś poradnikowy wpis o różnicach liści na pozór podobnych do siebie 3 topól - topli białej, topoli osiki i topli szarej. Zacznijmy od systematyki. Topola szara (Populus × canescens) to mieszaniec powstały ze skrzyżowania topoli osiki (Populus tremula) z topolą białą (Populus alba). 

Osika - w środku na zdjęciu - ma liście okrągławe i nierówno ząbkowane. Młode listki są pokryte szarym kutnerem, który szybko zanika. Teraz w lipcu już go nie ma. 

Topola biała (po lewej na zdjęciu) ten biały kutner ma bardzo widoczny. Jest od ogonka po całą spodnią stronę liścia. Co istotne ona ma liście o kilku kształtach - zarówno okrągławe ale także i takie 3–5 klapowe, ale żeby nie mieszać nie zamieszczam ich tu na zdjęciach. 

Po prawej stronie jest nasz szary mieszaniec. Szary, bo ma szarawą korowinę ale tu dziś skupiam się tylko na liściach. One są najbardziej okrągławe i bardzo delikatnie ząbkowane. Nazywa to się brzegiem zatokowym. Trafiają się też liście klapowane ale jak na mieszańca przystało klapy nie są tak widoczne jak u topoli białej. Liście także za młodu pokryte szarym kutnerem, który potem zanika. Później niż u osiki ale zanika. I najważniejszy aspekt - liście są długoogonkowe.

Jeszcze jedna sprawa - zdjęcia obazują losowe liście tych drzew. Nie zwracajcie uwagę na ich rozmiary. Każda z tych topól potrafi miec liście większych rozmiarów. To kwesta wieku, stanowiska i umiejscowienia na różnych wysokościach drzewa.

Lipa żółknąca, lipa kwietna kończy kwitnienie

Dziś pokażę kolejną z mieszańcowych lip. Lipa żółknąca, lipa kwietna (Tilia ×flavescens 'Floribunda', Tilia ×floribunda) jest naturalną krzyżówką lipy drobnolistnej (Tilia cordata) oraz lipy amerykańskiej (Tilia americana). I też kolejny raz zasygnalizuję, jak istotną cechą ułatwiająca rozpoznawanie drzew jest termin kwitnienia. Większość popularnych lip już przekwitła i zawiązuje owoce. Jeśli spotkacie teraz jakąś kwitnącą lipę o średniej wielkości liściach to duża szansa, że jest to właśnie lipa żółknąca. Jako, że lipa drobnolistna kwitnie 2 tygodnie później od lipy szerokolistnej to u lip mieszańcowych ten porządek jest także zachowany. Lipa żółknąca kwitnie później od lipy wiedeńskiej, którą przedstawiłem pod koniec czerwca. W centrum Polski to kwitnienie dobiega już końca.

Drzewo osiąga dość duże rozmiary. Posiada sercowate liście o ząbkowanym brzegu, zarówno małych jak i dużych rozmiarów. Rozpoznanie ułatwiają kształt liścia i gwiaździste włoski pod spodem. Myślę, że teraz łatwiej będzie ją zidentyfikować.

Robinia akacjowa odmiana pogięta

Można się zdziwić, ile robinia akacjowa (Robinia pseudoacacia) posiada dekoracyjnych odmian. Pokazałem już jej odmianę jednolistkową, złocistą i parasolowatą. Teraz czas na odmianę pogiętą, czyli 'Tortuosa'. Pogiętą, gdyż posiada bardzo oryginalne, spiralnie poskręcane pędy i gałęzie. One nieco przypominają korkociągi. Dodatkowo same liście też są nieco powyginane. Drzewo rośnie wolno ale potrafi dorosnąć do 8-10 metrów wysokości. Wygląda bardzo urokliwie, szczególnie zimą w stanie bezlistnym. 

Warto dodać, że odmiana 'Tortuosa' kwitnie i owocuje. Co prawda nie tak obficie jak typowy gatunek ale jednak owoce się pojawiają.

Album Arboretum w Chwalęcicach

Arboretum w Chwalęcicach przy ul. Lipowej koło Gorzowa Wielkopolskiego to najmłodsze arboretum w Polsce. Oficjalnie tworzono je w czerwcu 2021 roku. Zwane jest Ogrodem Stu Lip.  Znajduje się tu największa w Polsce kolekcja uznanych gatunków lip występujących na świecie. Według najnowszej monografii poświęconej lipom, na świecie wyróżnia się obecnie 23 gatunki. Wszystkie te lipy rosną w Chwalęcicach. Jest ich ponad sto czterdzieści odmian! Od wschodniej części ogrodu posadzono lipy z Dalekiego Wschodu z Japonii, Chin. Dalej w kolejności są lipy z Kaukazu, Europy, gdzie występują tylko trzy gatunki lip, a na końcu kolekcji rosną lipy z Ameryki. W 2024 roku kolekcja została pozytywnie zweryfikowana przez Polskie Towarzystwo Dendrologiczne i został jej nadany status Kolekcji Narodowej. Jest to jedna z zaledwie ośmiu Kolekcji Narodowych znajdujących się poza ogrodami botanicznymi finansowanymi ze środków publicznych. To wydarzenie zaświadcza odsłonięta 14 czerwca 2025 roku pamiątkowa tablica.

Arboretum jest własnością prywatną małżeństwa Doroty i Marka Pogorzelców. Kolekcja o powierzchni 0,96 ha, jest udostępniona do zwiedzania, po wcześniejszym telefonicznym uzgodnieniu terminu wizyty. Zwiedzanie jest bezpłatne i odbywa się z przewodnikiem. 

Założona w 1996 roku kolekcja roślin miododajnych początkowo miała na celu zgromadzenie i poznanie jak największej liczby gatunków. Obok rodzimych rosły tu rośliny pochodzące z Azji, Ameryki Północnej, chłodniejszych obszarów Ameryki Południowej, Australii, Nowej Zelandii i Afryki Południowej. Obserwacjami oblotu kwiatów poszczególnych gatunków oraz doświadczeniami w ich uprawie autor dzielił się przez wiele lat na łamach miesięcznika "Pszczelarstwo". Na bazie tych doświadczeń oraz analizy badań naukowych napisał między innymi książki: "Rośliny miododajne" oraz "Lipy".

Poza lipami specjalnością kolekcji są inne rośliny miododajne dostarczające pożytku dla pszczół. W Arboretum znajduje się też bogata kolekcja iglaków.

Album Arboretum w Chwalęcicach

W tym roku mija rocznica 5 lat od powstania arboretum w Chwalęcicach. Z tej okazji wydany został ponad 100 stronicowy kolorowy album poświęcony temu ogrodowi dendrologicznemu oraz pasji pomysłodawcy i założyciela arboretum. Dzięki niemu poznajmy genezę tej pięknej inicjatywy i pasję pszczelarską Pana Marka Pogorzelca. Historia kolekcji roślin miododajnych w Chwalęcicach ma albowiem bezpośredni związek z działalnością zawodową i społeczną ich właściciela. Początków należy doszukiwać się w działaniach zmierzających do poszerzenia bazy pożytków w pobliżu pasieki położonej na coraz bardziej zabudowywanych peryferiach Gorzowa Wielkopolskiego. Dowiadujemy się też o pomyśle Pana Marka na stworzenie Ogrodu Botanicznego na terenie Gorzowa Wielkopolskiego (na Błoniach koło Filharmonii Gorzowskiej), którego z wielu przyczyn nigdy nie zrealizowano. Niestety lokalni samorządowcy do takich pięknych decyzji jeszcze nie dojrzeli. Całą historię sięgającą roku 1993 można poznać na stronie internetowej Arboretum.

Bardzo dziękuję Panu Markowi za otrzymany album, dzięki któremu poznałem jego ogromny wkład, trud, ciężką pracę i dokonania dla lokalnej społeczności i przyrody. Nie tylko lokalnej. Taka kolekcja lip to skarb na arenie międzynarodowej. Wielki szacunek! Już planuję wycieczkę do jego Arboretum, aby poznać wszystkie lipy, które mogą rosnąć na terenie naszego kraju. I oczywiście podzielić się zdjęciami z moimi czytelnikami.

Zachęcam do odwiedzin tego wyjątkowego miejsca.

Kalina podgórska ma czerwone owoce

Kalina podgórska (Viburnum subalpinum) to rarytas w naszych ogrodach. Pochodzi z Azji, z górskich rejonów Chin i Birmy, gdzie rośnie do wysokości ponad 3,5 km. Bardzo ciężko ją jednak zdobyć ale warto. Wyjątkowo i urokliwie kwitnie. Kwiaty ma nietypowe - rurkowate, delikatnie różowe, zebrane w wiechy jak u lilaków. Kwiaty zawiązują intensywnie czerwone owoce rosnące na czerwonych szypułkach. Kształtem przypominają wydłużone jagody. Owocowanie jest jednak dość skąpe. Liście kaliny podgórskiej wiszą na czerwonych ogonkach. Roślina nadaje się do małych ogrodów - zazwyczaj nie przekracza 1,5 - 1,8 metra wysokości. Dobrze sobie w naszym klimacie daje radę.

Leszczyna turecka - widać już owoce

Leszczyna turecka (Corylus colurna) dość znacznie różni się od naszej leszczyny pospolitej. Jej orzechy otoczone są frędzelkowatą, zielonkawą okrywą. Pięknie to widać teraz, gdy drzewo w początkowej fazie rozwoju owoców kładzie nacisk właśnie na tą część. Owoce leszczyny tureckiej są przez to dużo większe niż owoce naszych leszczyn.

Lipa japońska - rzadkości dendrologiczne cz.40

Lipa japońska (Tilia japonica) to drzewo pochodzące z Japonii i Chin. Spotykane jest u nas tylko w kolekcjach dendrologicznych. Posiada dość charakterystyczne, średniej wielkości liście. Są okrągłe, płaskie, ciemnozielone na wierzchu z matowym połyskiem i jasnozielone lub sinozielone od spodu. Na brzegu ząbkowane z wierzchołkami o długości do 1 mm. Pierwszy raz, gdy się ją spotyka ma się wrażenie, że to brzoza brodawkowata - liście są nieco podobne.

Lipa japońska dopiero za jakiś czas zacznie kwitnienie. Zazwyczaj rozpoczyna się ono w połowie lipca. Podsadki kwiatowe do 10 cm długości, jasnozielone, nagie, z długą i smukłą szypułką. Kwiatostan zwisający z 3 do 25 dobrze oddzielonymi, prawie płaskimi kwiatami. Owoce małe (7 × 5 mm), jajowate, bez żeberek; cienkie i kruche, pokryte gęstym, brązowym kutnerem. 

Jest nieco podobna do lipy drobnolistnej ale później od niej zaczyna kwitnienie, a kwiaty posiadają pręciki, nieobecne u naszej lipy drobnolistnej.