Berberys zwyczajny a berberys Thunberga - różnice

Berberysy to idealne krzewy do uprawy w coraz cięższych warunkach miejskich. Ocieplenie klimatu, długotrwałe susze, zwiększone zanieczyszczenie powietrza, wyjałowione gleby... Sadzimy ich coraz więcej i coraz więcej odmian wprowadzanych jest do handlu. Mają małe wymagania stanowiskowe i glebowe. Mogą być pionierami na zdegradowanych glebach. Są zupełnie mrozoodporne i mało podatne na choroby i szkodniki.

Teraz po zgubieniu liści i uwidocznieniu owoców ładnie widać różnice między dwoma najpopularniejszymi w Polsce berberysami. Oto, czym różni się berberys zwyczajny od berberysu Thunberga.

Berberys zwyczajny (Berberis vulgaris)

Berberys zwyczajny to wysoki krzew lub małe drzewko do 3 metrów wysokości. Liście nieduże do 4 cm długości, kolczasto piłkowane. Pędy z trójdzielnymi cierniami do 2 cm długości. Kwiaty żółte zebrane są w długie do 8 cm, wiszące grona. Owoce wydłużone, czerwone, wiszą po kilka, kilkanaście sztuk w jednym gronie. Jest naszym rodzimym krzewem, jednak liczba jego odmian dekoracyjnych jest dużo mniejsza niż u azjatyckiego krewniaka.

Berberys Thunberga (Berberis thunbergii)

Berberys Thunberga to krzew rosnący do 1,5 metra wysokości. Sprowadzony z Azji z Japonii do Europy w XIX wieku. Od tego czasu dobrze się zadomowił (również w Polsce) i jest dużo częstszym gościem w naszych ogrodach niż nasz rodzimy berberys zwyczajny. Zresztą jest bardziej urokliwy, gdyż spotyka się krzewy ozdobne o różnych kolorach pędów, liści i ich przebarwień. Nadaje się do wszelkich kompozycji ogrodowych.

Ma mniejsze i całobrzegie liście, a jego pędy posiadają krótsze, pojedyncze ciernie. Kwiaty również żółte ale nieco mniejsze. Kwiaty nie są zebrane w grona - zwisają pojedynczo lub po kilka sztuk w pęczku. Owoce czerwone ale pojawiają się pojedynczo lub tylko po kilka sztuk na łodyżce (maksymalnie 5).

Przepis na nalewkę z żurawiny

Żurawinówka to nowość wśród moich nalewkowych nastawów. Nie robiłem jeszcze takiej nalewki. Spotkałem jednak w dobrej cenie owoce żurawiny - takie duże, czerwone, kuliste i 6 grudnia na Mikołajki postanowiłem poszukać dobrego, starego przepisu, aby się zainspirować. Generalne robię różne nalewki i myślę, że mam dużo doświadczeń, ale każdy owoc jest inny i warto wiedzieć, jak nasze babcie i prababcie to robiły.

Przepis na nalewkę z żurawiny

Owoców miałem 1kg - takich dorodnych, surowych. Po umyciu te największe pokroiłem, te małe zostawiłem w spokoju. Alkohol sobie z nimi poradzi. Owoce nie są twarde. Dużo twardsze są owoce głogu, dzikiej róży, pigwy czy berberysu i po procesie maceracji one bardzo miękły.

Maceracja to proces powolnego wydobywania substancji (smaku, zapachu, właściwości) z różnego typu materiału (zioła, owoce, mięso) poprzez moczenie go w zimnym płynie (olej, alkohol, woda, ocet) w zamkniętym naczyniu przez dłuższy czas, bez podgrzewania, co pozwala na przeniknięcie składników i zmiękczenie struktury.

Szkoda czasu na krojenie tych małych owoców żurawiny. Nie słuchajcie innych, którzy piszą, aby to wszystko kroić czy miażdżyć. A tak w ogóle to ciekawe, czy kiedyś kroiliście owoce żurawiny? One mają w środku 4 komory i mini pesteczki. Dużo pesteczek. Tak jak pisałem - przeszukałem staropolskie przepisy, a potem jeszcze te u polskich influencerów kulinarnych i wiecie co? Mam wrażenie, że oni podają te stare przepisy tylko powielając je, ale chyba nigdy nie robili sami nalewki żurawinowej w praktyce. Nikt tam nie zwraca uwagi na te nasionka! To pierwsze, co się rzuca w oczy, jeśli ktoś robi różne nalewki od lat. Nie przejmujmy się nimi. One nie są problemem - w końcu opadną na dno. 

Mój przepis jest inny od tych przeklejanych. Oprócz 1kg świeżych owoców kupiłem jeszcze paczkę owoców suszonych. 250 gramów tych suszonych żurawin. Większość przepisów radzi mrozić świeże owoce żurawiny, aby się pozbyć nadmiernej goryczki. Ja lubię naturalne nalewki z delikatną goryczką. Takie mniej słodkie. Ponieważ owoców nie mroziłem dlatego wpadłem na pomysł dodania suszonych owoców żurawiny. One są słodkie. Oprócz owoców przygotujcie też ze 250 - 300 gramów cukru. W zależności, jak słodkie nalewki lubicie. Tu nie ma jednej wytycznej, jednak trochę cukru trzeba dodać.

I teraz przystępujemy do przygotowania nalewki. Do dużego słoja albo butelki na dno wsypujemy żurawinę suszoną. Potem warstwa świeżej żurawiny i warstwa cukru, i tak dalej, aby powstały ze 4 warstwy. Na wierzch wsypujemy resztę cukru. Zostawiamy na 48 godzin. Niech trochę popracuje z owocami. Potem napełniamy naczynie alkoholem o mocy 40-50%. Zamykamy. Co kilka dni wstrząsamy naczyniem. Cukier bardzo szybko się rozpuści. Taki nastaw moim zdaniem powinien postać ze 3 miesiące. Jak widzicie na zdjęciach - dosłownie po kilku dniach kolor nastawu będzie już intensywnie czerwony, taki rubinowy. Śliczny. Nie dajcie się jednak zwieść. Maceracja to proces długotrwały. Dopiero po 3 miesiącach zlejcie płyn do mniejszych butelek. Ten z wierzchu nie będzie wymagał filtrowania. Nalewka powinna jeszcze w butelkach postać z miesiąc - wtedy dopiero nadaje się do degustacji. Tzn. nadaje się wcześniej ale teraz będzie idealna. Pijcie odpowiedzialnie dla zdrowotności! Smacznego.

Jak smakuje urodlin (asimina, pawpaw)

O kwitnieniu i owocowaniu urodlinu (Asimina triloba) pisałem już kilka razy. Tej jesieni udało mi się zdobyć owoce tego drzewa. To takie polskie banany, a ich rozmiar zależy od słonecznego stanowiska, na którym rośnie drzewo oraz od długości okresu wegetacyjnego. To ciepłolubne drzewo i im dłużej trwa wegetacja tym lepiej. Oczywiście w Polsce one nie rosną tak duże, jak w swojej ojczyźnie, czyli w USA i nie są tak słodkie, ale jednak daje się je posmakować.

Pod koniec października dojrzałe owoce urodlinu trójłatkowego (zwanego asiminą lub pawpaw) spadają z drzewa. Są już miękkie i nadają się do konsumpcji. Po rozkrojeniu są w środku żółtawe i maziste, niczym bardzo dojrzały banan. Różnią się jednak tym, że posiadają po kilkanaście fasolowatych, brązowych, płaskich pestek. Pestki są oblepione miąższem i ciężko jest je oczyścić. Po usunięciu pestek można przystąpić do smakowania. Owoc urodlinu smakuje jak połączenie kaki, banana i melona. Literatura podaje natomiast, że smakuje jak banan, ananas i mango w jednym. Pewnie każdy wyczuje po swojemu różne połączenia tych kilku smaków. W każdym razie urodlin jest dość smaczny. Na pewno jest mniej słodki ale to już kwestia naszego klimatu.

Czy urodlin pojawi się kiedyś u nas w sprzedaży? Raczej nie. On jest mało trwały i dość szybko po zerwaniu należy go zjeść, bo się po prostu zepsuje. Warto go trzymać w lodówce. 

Mam kilka nasion - zobaczymy czy coś wzejdzie w kolejnym sezonie - posadziłem w doniczkach.

Wiąz górski też potrafi mieć duże liście

Kiedyś zapytałem, jakie rodzime drzewo Polski ma największe pojedyncze liście? Pisałem wtedy o klonie zwyczajnym, którego liście potrafią przekroczyć 40 cm długości. To była długość liścia wraz z ogonkiem. Sama blaszka liściowa miała ok 20 cm długości. I właśnie ogonek liściowy powodował podwojenie rozmiaru. 

Nie pomyślałem wtedy o tym, aż do teraz, gdy znalazłem duży liść wiązu górskiego (Ulmus glabra). Wiąz górski ma bardzo krótki ogonek liściowy. Liście jego są największe z wszystkich wiązów. Ten mój okaz dla porównania ułożyłem na dłoni. Miał ok 25 cm długości. Normalnie liść gigant. Myślę, że sama blaszka liściowa większa od wcześniej znalezionego olbrzymiego liścia klonu zwyczajnego.

Szukamy dalej kolejnych rodzimych drzew o wielkich liściach.

Drzewa Beskidu Żywieckiego

Ostatnio pojechałem pospacerować i poobserwować przyrodę w Beskidzie Żywieckim - od Żywca przez Korbielów po Zawoję. Wszedłem na Grójce, Pilsko, Diablak (Babia Góra) i Sokolicę. To dość wysokie góry. Mało kto jest świadomy, że najwyższe w Polsce poza Tatrami. Babia Góra - najwyższy szczyt tych gór - liczy sobie 1725 metrów n.p.m. To ponad 100 metrów więcej niż Śnieżka. 

Szlaki nie należą teraz późną jesienią do łatwych. Błoto, zalegające śliskie liście, skałki. Na wysokości od 1300-1400 metrów kończy się typowo leśna wysoka roślinność i spotykamy tylko niższe jej formy - główni kosodrzewinę. Tam wysoko już leży śnieg. Ja piszę o wycieczce w terminie 11 listopada. Teraz śnieg jest pewnie już wszędzie.

W Beskidach dominują lasy bukowe, zwłaszcza w dolnych partiach, gdzie występuje tzw. buczyna karpacka, z domieszką jodły, świerka i modrzewia. Wyższe partie gór porasta las świerkowy i jodłowy (bory świerkowe), a powyżej 900 metrów n.p.m. dominuje sam świerk i jarzębina. Powyżej, jak pisałem już, tylko sosna kosodrzewina z pojedynczymi drzewami świerku. 

15 lat blogowania o drzewach i ogrodach

W listopadzie 2010 roku rozpocząłem moje blogowanie tu w tym miejscu. 15 lat to bardzo dużo czasu. Wiele się zmieniło od tej pory. Platformy społecznościowe, filmy na YT i podcasty bardzo odciągają czytelników od blogów. Wielu blogerów i blogerek zniechęconych faktem coraz mniejszych liczb odwiedzających i niesatysfakcjonujących zarobków rezygnuje z blogowania i przenosi się na krótsze, łatwiejsze formy dostarczania ciekawego contentu. Posty na socialach statystyczne szybciej się tworzy. Przygotowanie mocnego wpisu blogowego czasami zajmuje mi kilka dni!

Ja się nie poddałem. To nie jest projekt komercyjny. To moje poletko doświadczalne i dydaktyczne. Blogując bardzo duże się uczę. Serio. Blog ten jest z jednej strony rozszerzeniem działań, które prowadzę w Internetowym Atlasie Drzew. Tam treść nakierowana jest na jeden cel - przedstawić wszystkie spotykane w Polsce gatunki drzew, opisać je i pokazać na autorskich, unikalnych zdjęciach, jak wyglądają od stycznia do grudnia. W każdej fazie rozwoju.

Z drugiej strony blog pozwala na wiele więcej. Tu piszę o wszystkich tematach pokrewnych drzewom. Piszę o ciekawostkach. Przedstawiam relację z moich wycieczek do parków, ogrodów botanicznych i arboretów mieszczących się od Bałtyku po Tatry. Opisuję gatunki roślin spotykanych w różnych regionach geograficznych. Polecam ciekawe książki o drzewach. Przedstawiam przepisy kulinarne. Opisuję też inne rośliny, które w ogrodzie mogą towarzyszyć drzewom.

Te 15 lat blogowania to już ponad 3 mln wyświetleń, z maksimum miesięcznym dochodzącym do 100 tysięcy. Najpopularniejszy mój wpis ze skanami liści drzew zyskał już 316 tys.wyświetleń! W tym czasie stworzyłem ponad 1600 artykułów, które 2840 razy zostały skomentowane. Odwiedzają mnie młodzi i starsi z całego świata. Dziękuję za miłe słowa, które w tych komentarzach wyrażacie.

Staram się trzymać poziom i zachwycać mojego czytelnika różnymi ciekawymi gatunkami i odmianami. Czasami bardzo rzadko u nas spotykanymi. To jest właśnie ta autoedukacja. Ileż to się muszę czasem naszukać w światowym internecie, aby dobrze taką nieopisaną jeszcze w Polsce roślinę przedstawić.

Blog to też okazja do poznawania nowych ludzi - ekspertów w swoich dziedzinach. To z nimi czasami konsultuję moje obserwacje, aby unikać błędów w przedstawianiu roślin. Dzięki Wam za pomoc.

15 lat to nie koniec - mam jeszcze kilkanaście tysięcy zdjęć z moich podróży, które czekają na prezentacje. Zapraszam do częstych odwiedzin. Dajcie znać, co jeszcze może Was zainteresować w takim miejscu jak mój blog?

Na koniec kilka fotek z zielonych miejsc, które odwiedziłem tylko w tym roku (Kórnik, Szczecin x2, Barlinek, Żywiec, Mrągowo, Rogów, Powsin, Przelewice, Glinna, Wirty, Żelazowa Wola) - relacje z tych miejsc wkrótce zaprezentuję na blogu:

Lipa drobnolistna i szerokolistna jesienią

Pisałem już o różnicach liści między lipą drobnolistną, a lipą szerokolistną w sezonie, a także w czasie kwitnienia lip. Ostatnio - czyli teraz późną jesienią (zdjęcia robiłem tydzień temu) - zauważyłem różnice w tempie gubienia liści. Akurat mam takie miejsce, gdzie obie te lipy rosną obok siebie. Zobaczcie - lipa szerokolistna miała jeszcze bardzo dużo liści, część z nich się dopiero przebarwiała. Lipa drobnolistna była już zupełnie bez liści. Wszystkie jej liście wcześniej przebarwiły się na żółto i opadły. To ważna cecha tych drzew ułatwiająca ich rozpoznawanie. Różnica w gubieniu liści wynosi dobre 2 -3 tygodnie.