Weekend mroźny ale za to słoneczny postanowiłem spędzić z naszym pięknym parku. Park Dittricha w Żyrardowie został założony w drugiej połowie XIX wieku (z grubsza prace rozpoczęły się po 1880) na potrzeby Karola Augusta Dittricha - syna prezesa towarzystwa akcyjnego zakładów żyrardowskich. Zaprojektowany został jako otoczenie reprezentacyjnej Willi Ditrichów przez Karola Sparmana (projektant parku Potulickich w Pruszkowie) ogrodnika z Warszawskiego Ogrodu Botanicznego. Park powstał w stylu krajobrazowo-naturalistycznym.
Dziś Park Dittricha zajmuje powierzchnię 5,8 hektara. Wtopiony został w naturalną ukształtowanie terenu doliny rzeki Pisi wykorzystując i podkreślając jej naturalne walory. Rzeźba terenu parku jest łagodna. Naturalna sieć wodna została rozbudowana o jaz spiętrzający wodę. Kanał, który doprowadza wodę, która kiedyś była technologicznie niezbędną do funkcjonowania fabryki lniarskiej, umiejętnie został wtopiony w założenia parkowe oraz elementy pełniące funkcję czysto dekoracyjne. Dwa kanały rozprowadzające wodę, wysepki, źródło fontanny, całość wzbogacono drobną architekturą ogrodową, pobudowano wiele mostków na sieciach wodnych, ustawiono sztuczne skały wzdłuż cieków i na wzgórzach oraz altanę. Usypano sztuczne wzgórza - będące zimą atrakcją dla młodych saneczkarzy.
Głównym punktem parku jest Willa Karola Ditricha (obecnie siedziba Muzeum Mazowsza Zachodniego w Żyrardowie) zbudowana w stylu neorenesansowym. Usytuowano ją w części wschodniej parku. Główna oś rezydencjonalna założenia parkowego zaczyna się ozdobna bramą usytuowaną na wprost wejścia frontowego do willi podkreślonym dwoma dębami szypułkowymi w odmianie kolumnowej 'Fastigiata'. Dalej przebiega przez nieistniejący już eliptyczny podjazd i następnie przez budynek wilii co podkreślone zostało jego architekturą i zdobieniem. Kontynuacją osi jest symetryczny ogród - tak zwany salon ogrodowy. W naszych czasach wzbogacony został on amfiteatrem - niegdyś była to część reprezentacyjna, a także wypoczynkowa. Obecnie pełni podobną funkcję - jest między innymi miejscem kameralnych imprez kulturalnych czy projekcji kina letniego. Druga część, położona na zachód od tej reprezentacyjnej, to fragment naturalistyczny wykorzystujący efektywnie zastałą rzeźbę terenu i tamtejszą zieleń. Część 3 parku, obecnie nie istnieje w dzisiejszych granicach parku, to część położona najbardziej na zachód za korytem rzeki Pis wzdłuż ulicy Żeromskiego. Była tam zlokalizowana część gospodarcza założenia parkowego, oranżeria, szklarnie, sad, uprawy owocowo-warzywne oraz mieszkania ogrodnika opiekującego się parkiem.
Karol Sparmann postawił jednak przede wszystkim na bogactwo i różnorodność roślinności. Jak wygląda drzewostan parkowy dziś? Bardzo cenny jest wysoki starodrzew. Ozdobę stanowi 11 drzew uznanych za pomniki przyrody:
- dwa plany klonolistne,
- 3 olsze czarne położone nad kanałem,
- trzy wiązy szypułkowe,
- orzech czarny,
- grab pospolity,
- dąb szypułkowy.
Najwyższym drzewem w parku jest orzech czarny o wysokości około 25-30 metrów, który rośnie przy jednym z mostków nieopodal kanału.
Na terenie parku można wyróżnić dwa zbiorowiska roślinne
- grądowe: grabowo-dębowo-lipowe obejmujące położone wyżej partie parku,
- oraz łęgowy olchowo-wierzbowo-jesionowy usytuowany niżej wzdłuż układu wodnego.
Park w pierwszych latach po założeniu był zamknięty dla zwykłych mieszkańców miasta. Nie mieli tam wstępu także pracownicy Zakładów Żyrardowskich. Wstęp do niego miała wybrana grupa osób z najbliższego otoczenia dyrekcji i najważniejszych urzędników żyrardowskiej fabryki.
Oryginalny park został bardzo zniszczony podczas I wojny światowej przez stacjonujących tam rosyjskich żołnierzy oraz późniejszą zagładę Zakładów Żyrardowskich. II wojna światowa zniszczyła go jeszcze bardziej. Po wojnie komunistyczne władze nazwały zniszczony park imieniem generała pułkownika Armii Czerwonej - Karola Świerczewskiego. W 1980 roku park stał się zabytkiem, a dopiero w 1992 roku Rada Miasta Żyrardowa zmieniła jego nazwę na park im. Karola Augusta Dittricha.
Drzewostan w parku przetrwał do naszych czasów w dość zadowalającym stanie. Trochę szkód poczynił ostatnio w 2013 roku orkan Ksawery. Drzewostan jest zróżnicowany pod względem wieku, wielkości oraz gatunków. Występuje tu wiele skupisk okazów rodzimych drzew, część mających powyżej 120 lat, takich jak
- dęby szypułkowe
- graby pospolite
- lipy drobnolistne i szerokolistne
- wiąz szypułkowy, górski i polny
- olchy czarne
- jesiony wyniosłe i pensylwańskie
- buki zwyczajne
- modrzewie europejskie
- jarzębiny
- cisy pospolite
- klony zwyczajne i jawory
Kolorytu i urozmaicenia dodają egzemplarze gatunków obcego pochodzenia:
- klony srebrzyste
- wspomniany już orzech czarny
- kasztanowce białe i młode kasztanowce czerwone
- katalpa bignoniowata
- miłorząb dwuklapowy
- świerki srebrzyste
- żywotnik zachodni
- choiny kanadyjskie
- cyprysiki
- platany klonolistne
- młode lipy amerykańskie
- sosna czarna - błędnie oznaczona jako sosna wejmutka
- młode nasadzenia sosny himalajskiej
- robinie akacjowe
- czeremchy amerykańskie
- glediczja trójcierniowa
- bożodrzew gruczołkowaty
- leszczyna turecka
- tulipanowiec amerykański
- oraz kilka gatunków głogu
W latach 2004-2007 dokonano rewaloryzacji parku przy udziale funduszy unijnych i budżetu państwa, powiatu żyrardowskiego, środków miasta Żyrardów przywrócono mu jego funkcję miejsca wypoczynku mieszkańców miasta i świetności sprzed dziesiątek lat. Kilka lat później powstała tu ścieżka dendrologiczna.
Teraz zapraszam do zimowej fotorelacji ze spaceru po Parku Dittricha:
Przy pisaniu artykułu wykorzystałem treści z mapy parku Fundacji Ochrony Środowiska.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz